Portal Tygodnik Powszechny (13 stycznia 2026) prezentuje analizę problemu wizerunkowego sztucznej inteligencji, postulując rewizję dominujących metafor na rzecz "uczciwszych i bardziej specyficznych" przedstawień. W tekście całkowicie pominięto jednak kluczowy aspekt: relatywizację transcendentnego porządku na rzecz technokratycznej utopii, co stanowi symptom głębszego kryzysu posoborowej mentalności.
Naturalistyczne podstawy błędnego imaginarium
„Osób niebędących ekspertami mają tendencję do błędnego rozumienia, czym jest sztuczna inteligencja, utożsamiając ją z robotyką lub odwołując się do przedstawień androidów w science fiction”
Autorzy inicjatywy „Better Images of AI” diagnozują problem trafnie, lecz proponują jedynie kosmetyczne poprawki. Prawdziwy błąd leży w akceptacji modernistycznej antropologii, która redukuje człowieka do poziomu przetwarzającego dane automatu. Już Pius X w Lamentabili sane potępił tezę, że "wiara jako przyzwolenie umysłu opiera się ostatecznie na sumie prawdopodobieństw" (pkt 25), co stanowi podstawę współczesnego transhumanizmu.
Fałszywy uniwersalizm kulturowy
Propozycja wykorzystania "zdigitalizowanych zbiorów bibliotek, muzeów i archiwów jako zasobów wizualnych" dla stworzenia lokalnych narracji o AI to jedynie pozorne rozwiązanie. Jak nauczał Pius IX w Syllabusie błędów, żadna kultura nie może być traktowana jako autonomiczna wobec nadprzyrodzonego porządku (pkt 77-78). Projekt BBC i Uniwersytetu Cambridge, choć deklaruje różnorodność, pozostaje więźniem naturalistycznej wizji postępu.
Milczenie o katolickiej nauce społecznej
Artykuł całkowicie pomija nauczanie Kościoła o technice wyrażone w encyklikach takich jak Rerum novarum czy Quadragesimo anno. Redukcja debaty do poziomu wizualnych metafor ukazuje duchową pustkę współczesnego dyskursu. Gdy autor pisze, że "ilustracje lepiej wybierać uczciwe, pokazujące dokładnie, co AI potrafi", sugeruje techniczną neutralność, podczas gdy każda technologia podlega moralnej ocenie według zasad prawa naturalnego.
Modernistyczne korzenie problemu
„Metafory wizualne i tekstowe przenikają się tutaj, tworząc sugestywne wyobrażenia technologii”
Opisywany mechanizm odpowiada modernistycznej teorii ewolucji dogmatów potępionej przez św. Piusa X w Pascendi. Proces stopniowego „ulepszania” wyobrażeń o AI poprzez remiksowanie historycznych wizerunków jest świeckim odpowiednikiem herezji ewolucjonizmu teologicznego. Jak ostrzegał papież w Lamentabili, "dogmaty […] są pewną interpretacją faktów religijnych, którą z dużym wysiłkiem wypracował sobie umysł ludzki" (pkt 22) stanowi jawną herezję.
Technokratyczna eschatologia
Przytaczane w tekście porównania AI do "elektryczności albo ropy naftowej" zdradzają eschatologiczny kult postępu, gdzie technologia zastępuje łaskę. Tymczasem Pius XI w Quas primas nauczał: "nadzieja trwałego pokoju dotąd nie zajaśnieje narodom, dopóki jednostki i państwa wyrzekać się będą i nie zechcą uznać panowania Zbawiciela naszego". Projekt „Archival Images of AI” stanowi więc tylko bardziej wyrafinowaną formę technokratycznej idolatrii.
Zanegowanie imago Dei
Proponowane przez inicjatywę „Better Images of AI” "pokazywanie ludzi pracujących z technologią" pomija fundamentalną prawdę: człowiek jest obrazem Boga, a nie współpracownikiem algorytmów. Brak jakiejkolwiek wzmianki o transcendentnym przeznaczeniu człowieka i niebezpieczeństwach transhumanizmu ukazuje całkowite podporządkowanie posoborowej mentalności naturalistycznej utopii.
Konkluzja: jedyne prawdziwe rozwiązanie
Opisywane dylematy są nieuniknionym owocem społeczeństwa, które odrzuciło społeczne panowanie Chrystusa Króla. Jak przypomina Pius XI: "państwa nie mniej podlegają władzy Chrystusa jak jednostki". Prawdziwym antidotum nie jest korekta wizerunków AI, lecz powrót do integralnej nauki katolickiej o technice jako narzędziu służącym chwale Bożej i zbawieniu dusz. Wszelkie inne „rozwiązania” pozostaną jedynie łataniną na trwale uszkodzonym porządku cywilizacji odrzucającej swego Króla.
Za artykułem:
Błędne imaginarium. Jak uczciwie i sensownie ilustrować sztuczną inteligencję (tygodnikpowszechny.pl)
Data artykułu: 13.01.2026
