Humanistyczny kult książki jako ucieczka od nadprzyrodzonego porządku
Portal Tygodnik Powszechny (3 lutego 2026) prezentuje artykuł Michała Okońskiego gloryfikujący czytelnictwo jako remedium na „przeciążenie informacyjne” współczesnego świata. Autor powołuje się na eseje Jessica Pressman i Harolda Blooma, przedstawiając lekturę jako narzędzie „zakorzenienia w rzeczywistości”, „pocieszenia” i przygotowania na zmiany. Całość utrzymana w duchu świeckiego humanizmu pomija fundamentalną prawdę: człowiek został stworzony do poznania Boga, a nie zaspokajania intelektualnych zachcianek.
Redukcja człowieka do wymiaru horyzontalnego
„Czytam, więc jestem” – ta kartezjańska w duchu formuła doskonale oddaje antropologiczną herezję tekstu. Okoński pisze:
„to, kim jestem, stanowi efekt tyleż ważnych spotkań, co właśnie lektur”
, całkowicie pomijając łaskę uświęcającą jako zasadę kształtującą ludzką tożsamość. W myśl doktryny katolickiej wyrażonej w bulli Unam Sanctam Bonifacego VIII: „Poza Kościołem nie ma ani zbawienia, ani odpuszczenia grzechów” – żadna książka nie może zastąpić działania łaski.
Językowe symptomy naturalizmu
Analiza językowa ujawnia głębokie przesunięcie semantyczne:
- „Zakorzenienie w rzeczywistości” rozumiane wyłącznie jako kontakt z materią (książka jako przedmiot), podczas gdy św. Paweł naucza: „Nasza bowiem ojczyzna jest w niebie” (Flp 3,20 Wlg)
- „Pocieszenie” sprowadzone do psychologicznego komfortu, gdy tymczasem Consolatio w teologii oznacza działanie Ducha Świętego
- „Przyjemność lektury” jako cel sam w sobie, podczas gdy św. Augustyn poucza: „Delectatio carnis – in litteris” (Rozkosz ciała – w literaturze)
Teologiczna martwota współczesnego czytelnictwa
Autorzy cytowani przez Okońskiego (Pressman, Bloom) reprezentują nurt „biblioterapii”, który Pius XI potępił w Divini Illius Magistri: „Fałszywe i zgubne jest wszelkie wychowanie, które pomija lub odrzuca nadprzyrodzony cel człowieka”. Tymczasem w artykule:
- Brak odniesienia do lectio divina jako wzoru wszelkiej lektury
- Zerwanie z zasadą św. Hieronima: „Nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa”
- Milczenie o indeksie ksiąg zakazanych jako wyrazie ojcowskiej troski Kościoła o dusze wiernych
Symptom szerszej apostazji intelektualnej
Promowany przez portal model czytelnictwa stanowi logiczną konsekwencję soborowej rewolucji:
- Po Vaticanum II zniesiono przysięgę antymodernistyczną, co otworzyło furtkę relatywizmowi
- Paweł VI w przemówieniu z 1974 r. uznał „świecką literaturę” za równoprawną z dziełami duchowymi
- Jan Paweł II w Fides et ratio zrównał Objawienie z „doświadczeniem literackim”
Efekt? Jak trafnie diagnozował św. Pius X w Pascendi: „Moderniści stawiają filozofię wyżej niż wiarę, tworząc mieszaninę, w której wyczuwalny jest ateizm”.
Katolicka odpowiedź na kryzys lektury
Prawdziwe odrodzenie czytelnictwa możliwe jest jedynie przez powrót do zasad wyrażonych w encyklice Studiorum Ducem Piusa XI:
- Pierwszeństwo Pisma Świętego i Ojców Kościoła
- Lektura pod kierunkiem Magisterium (zasada sub authoritye Ecclesiae)
- Intencja poznania prawdy, a nie zaspokojenia ciekawości
Jak przypomina św. Ignacy Antiocheński w liście do Efezjan: „Książki, które prowadzą do Jezusa, są godne miłości; te, które od Niego odwodzą – zasługują na spalenie”. W czasach, gdy struktury okupujące Watykan promują synkretyzm, obowiązkiem katolika jest odrzucenie tego, co błyszczy, by trwać przy tym, co święte.
Za artykułem:
Czytanie ma kolosalną przyszłość. Zwłaszcza w świecie cyfrowym (tygodnikpowszechny.pl)
Data artykułu: 03.02.2026
