Portal Opoka.org.pl w komentarzu z 10 lutego 2026 roku przedstawia rzekomo „katolicką” refleksję na temat Ewangelii o faryzeuszach i obmywaniu rąk. Autor, określony jako „ks. Michał Kwitliński”, dokonuje jednak niebezpiecznej redukcji sakramentalnego znaczenia obrzędów do poziomu czysto symbolicznego, otwierając furtkę dla relatywizacji liturgii.
Naturalistyczna redukcja sakramentów do poziomu higieny
„Całkiem rozsądny zwyczaj, który zmniejszał ryzyko rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych. Niektórzy historycy uważają, że takie jest źródło wielu zwyczajów religijnych.” – czytamy w komentarzu. Już w tym zdaniu ujawnia się naturalistyczne i materialistyczne podejście do rzeczywistości sakramentalnej, całkowicie sprzeczne z nauczaniem św. Piusa X, który w encyklice Pascendi dominici gregis potępił modernizm za „mieszanie rzeczy boskich z ludzkimi” (n. 13).
Kościół zawsze nauczał, że obrzędy oczyszczeń starotestamentalnych – choć faktycznie mogły mieć walor higieniczny – były przede wszystkim figurą duchowego oczyszczenia z grzechu. Jak podkreślał św. Tomasz z Akwinu: „Obrzędy Starego Prawa były znakami łaski przyszłej, nie zaś przyczynowością naturalną” (Summa Theologiae I-II, q. 102, a. 5). Tymczasem współczesny neokościół, w duchu soborowej konstytucji Sacrosanctum Concilium, systematycznie sprowadza sacrum do poziomu antropologii kulturowej.
Fałszywa dychotomia: rytuał kontra „duch”
Pan Jezus nie neguje tej potrzeby, wręcz przeciwnie. Chce jednak uświadomić nam, że różne rytuały mają znaczenie symboliczne. Tym samym nabierają sens tylko wtedy, jeśli idą w parze z tym, co się dzieje w naszym sercu.
Ta pozornie niewinna formuła kryje w sobie herezję protestanckiej inspiracji, sprzeczną z katolicką nauką o ex opere operato. Sobór Trydencki wyraźnie stwierdza: „Jeśli ktoś twierdzi, że przez sakramenty Nowego Prawa nie jest udzielana łaska ex opere operato (…) niech będzie wyklęty” (sesja VII, kan. 6).
Prawdziwy problem faryzeuszy nie polegał na „nadmiernym przywiązaniu do rytuałów”, lecz na hipokryzji – zachowywaniu litery prawa przy jednoczesnym odrzuceniu jego ducha. Chrystus nigdy nie potępił samej praktyki obmyć rytualnych, potępił natomiast obłudę tych, którzy „odcedzają komara, a połykają wielbłąda” (Mt 23, 24 Wlg).
Destrukcja tradycji pod płaszczykiem „duchowości”
Najbardziej niebezpiecznym fragmentem jest apologia modernistycznej rewolucji liturgicznej: „Może ona ulegać zmianie, pod warunkiem, że dzieje się to w obrębie wspólnoty Kościoła”. To jawne zaprzeczenie niezmiennemu nauczaniu Piusa VI, który w bulli Auctorem fidei potępił pogląd, jakoby „obrzędy mogą być zmieniane przez jakąkolwiek władzę kościelną” (n. 33).
Autor posuwa się do stwierdzenia, że „znaki sakramentalne” można zmieniać, byleby „lepiej wyrażały prawdę o Eucharystii”. Jest to bezpośrednie odrzucenie dogmatu o forma sacramenti, który św. Tomasz określa jako „słowa stanowiące istotę sakramentu” (STh III, q. 60, a. 7). Jak przypomina dekret Świętego Oficjum z 1947 r. (Sacramentum Ordinis), nawet papież nie ma władzy zmiany materii i formy sakramentów ustanowionych przez Chrystusa.
Symptom apostazji posoborowej
Cały komentarz stanowi klasyczny przykład hermeneutyki zerwania wprowadzonej przez antypapieża Benedykta XVI. Wykorzystując pozornie ortodoksyjną retorykę („sakramenty nie pochodzą od ludzi”), autor podważa najgłębsze fundamenty katolickiej liturgii.
Niemal dosłownie powtarza tezy modernisty Alfreda Loisy’ego, który twierdził, że „Chrystus głosił Królestwo Boże, a przyszedł Kościół”. W tym przypadku mamy do czynienia z redukcją liturgii do poziomu „duchowego doświadczenia”, co św. Pius X w Lamentabili sane potępił jako błąd mówiący, że „Kościół nie może określić właściwego sensu Pisma Świętego” (n. 4).
Katolicka alternatywa: lex orandi jako lex credendi
Prawdziwie katolicka odpowiedź na faryzeizm nie polega na odrzuceniu świętych obrzędów, lecz na ich pogłębionym rozumieniu. Jak nauczał św. Wincenty z Lerynu: „W Kościele należy szczególnie troszczyć się o to, abyśmy trzymali się tego, w co wierzono wszędzie, zawsze i przez wszystkich” (Commonitorium, II, 6).
Obrzęd lavabo w tradycyjnej Mszy św. – który autor tak lekką ręką poddaje w wątpliwość – zawiera głęboką teologię: kapłan modli się słowami Psalmu 26: „Obmyję w niewinności ręce moje i będę okrążał ołtarz Twój, Panie”. To nie „przestarzały rytuał”, lecz żywa więź z modlitwą Chrystusa w Wieczerniku.
Zamiast podważać święte znaki, powinniśmy – za przykładem Matki Bożej z Fatimy – wynagradzać za zniewagi wobec Najświętszego Sakramentu i trwać przy lex orandi Kościoła wszechczasów. Jak przypomina Pius XII w Mediator Dei: „Liturgia nie jest jedynie zbiorem praw i przepisów… Jest publicznym kultem, który nasz Odkupiciel, Głowa Kościoła, oddaje Ojcu” (n. 20).
Za artykułem:
Faryzeusze poszli na łatwiznę (opoka.org.pl)
Data artykułu: 09.02.2026
