Portal Opoka.org.pl publikuje artykuł pt. „Taki post to żaden post. Czyżby?”, w którym analizuje współczesne podejście do praktyk pokutnych w Kościele. Autor, odwołując się do odpowiedzi siostry Jenny Cooper (dziewicy konsekrowanej i prawnika kanonicznego), przedstawia tendencję do redukowania pokuty do czysto wewnętrznego, subiektywnego doświadczenia, minimalizując znaczenie zewnętrznych, obiektywnych znaków pokuty, takich jak post czy umartwienia. Artykuł sugeruje, że historycznie surowsze przepisy kanoniczne są jedynie „wspólnym mianownikiem”, a prawdziwa pokuta ma być dostosowana do indywidualnych okoliczności i stanu życia, przy czym nacisk kładzie się na „skruszone serce” i zmianę mentalności, a nie na zewnętrzne czynności. Krytykuje się tu podejście, które postrzega tradycyjne praktyki (jak post o chlebie i wodzie czy rezygnacja z produktów zwierzęcych) jako potencjalnie szkodliwe dla zdrowia lub przeszkadzające w obowiązkach stanu, zamiast jako środek do podporządkowania ciała duszy. Podsumowuje się to wezwaniem: „nie zastanawiaj się nad tym, czy obowiązująca obecnie dyscyplina pokutna jest za mało wymagająca”, a zamiast tego skupić się na wewnętrznym „otwarciu się na coś” poprzez napełnianie umysłu treściami duchowymi. Jest to klasyczny przykład współczesnego, humanistycznego i psychologizującego podejścia do ascetyzmu, które demaskujemy jako przejaw apostazji modernistycznej.
Redukcja pokuty do psychologii: odrzucenie ofiarności na rzecz subiektywnego samodoskonalenia
Artykuł konsekwentnie przedstawia pokutę jako proces głównie wewnętrzny, psychologiczny i dostosowany do jednostki. Cytując Katechizm (KKK 1428, 1430), podkreśla, że „czyny pokutne pozostają bezowocne i kłamliwe” bez „nawrócenia wewnętrznego”, a celem jest „skruszone serce” i „przemiana mentalności”. Choć te stwierdzenia w sobie są prawdziwe, kontekst ich użycia służy celowemu pominięciu niezmiennej tradycji Kościoła, która zawsze widziała w praktykach pokutnych nie tylko „znaki widzialne”, ale także **obiektywne, ofiarny środek współpracy z ofiarą Chrystusa**. Współczesne podejście, tu ukryte pod sformułowaniem „otwarcie się na coś”, całkowicie relatywizuje wartość samych praktyk, czyniąc je jedynie iluzorycznym „wypełnieniem czasu” po odcięciu się od negatywnych bodźców. To jest kluczowy błąd: pokuta w katolicyzmie to nie tylko wewnętrzna zmiana, ale także dobrowolne przyjęcie cierpienia, które staje się współofiarą z Chrystusem (Kol 1,24). Redukując ją do mentalnej „zmiany myśli” i zarządzania czasem, artykuł dokonuje sekularyzacji ascetyzmu, usuwając jego rdzeń – caritas (miłość) wyrażoną przez ofiarę. W encyklice Quas Primas Pius XI, omawiając panowanie Chrystusa, podkreśla, że Jego królestwo jest duchowe i wymaga „pokuty” oraz „odrodzenia przez wiarę i chrzest”, ale jednocześnie wskazuje, że Chrystus „panuje nad nami nie tylko prawem natury Swojej, lecz także i prawem, które nabył sobie przez odkupienie nasze”. Odkupienie to jest ofiarą Krzyża. Pokuta, jako współudział w tej ofierze (por. Rz 8,17), koniecznie musi mieć wymiar ofiarny, który wykracza pożej czystą psychologię. Pominięcie tego jest bluźnierstwem wobec Krzyża.
Indywidualizm przeciw wspólnocie: anarchia duchowa jako owoc modernizmu
Artykuł gloryfikuje „indywidualne okoliczności” i „unikalne sytuacje” jako wyrocznię określającą, jaka pokuta jest „dobra”. Siostra Jenna sugeruje, że dla matki z niemowlakiem wstawanie o świcie na lekturę Pisma jest „przeciążeniem”, podczas gdy dla studenta – „dobrym rozwiązaniem”. Jest to radykalne odrzucenie uniwersalności prawa moralnego i ascetycznego w imię sytuacyjnej etyki. Katechizm (1430) mówi o „znakach widzialnych, gestach i czynach pokutnych”, które są „uzewnętrznieniem” nawrócenia, nie zaś jego subiektywnym, zmiennym wypełnieniem. Tradycja Kościoła, od pustynnych Ojców po św. Ignacego Loyolę, zawsze podawała konkretne, wymagające praktyki (posty, umartwienia, dyscypliny) jako środek do podporządkowania ciała duszy, niezależnie od „kontekstu”. Ta współczesna elastyczność jest bezpośrednim potomstwem modernizmu, potępionego przez Piusa X w Lamentabili sane exitu (propozycja 58: „Prawda zmienia się wraz z człowiekiem”) i w Pascendi Dominici gregis. Relatywizując praktyki pokutne, artykuł podważa samą ideę dyscypliny kościelnej jako wspólnotowego, obiektywnego aktu posłuszeństwa wobec Boga i Kościoła. Jest to anarchia duchowa, która prowadzi do sytuacji, gdzie każdy „sam sobie prawem”, co Pius IX potępia w Syllabusie (błąd 15: „Każdy człowiek jest wolny do wyznania i praktykowania jakiejkolwiek religii…” – analogia: wolny do wyboru własnej pokuty). Wspólnotowy, ofiarny charakter pokuty (np. wspólny post całego Kościoła w Wielki Post) jest tu całkowicie pominięty na rzecz prywatnego, psychologicznego rytuału.
Pominięcie Królestwa Chrystusa: pokuta bez panowania
Najgłębszym problemem artykułu jest całkowite milczenie o wymiarze społecznym i politycznym pokuty w ujęciu katolickim. Pius XI w Quas Primas, ustanawiając święto Chrystusa Króla, wyraźnie łączy odrzucenie panowania Chrystusa z rozpadem społeczeństwa: „Gdy Boga i Jezusa Chrystusa usunięto z praw i z państw… stało się, iż zburzone zostały fundamenty pod tą władzą”. Pokuta publiczna, uznanie grzechu narodowego i prośba o nawrócenie całego społeczeństwa są nieodłącznym elementem katolickiej ascetyki. Artykuł redukuje ją do prywatnego „otwierania się na Boży pokój” i czytania Bibliy, co jest duchowością bez konsekwencji publicznych. To jest dokładnie odwrotność tego, czego wymagał Pius XI: „Jeżeliby kiedy ludzie prywatnie i publicznie uznali nad sobą władzę królewską Chrystusa, wówczas spłynęłyby na całe społeczeństwo niesłychane dobrodziejstwa”. Pokuta bez publicznego wyznania grzechu narodu i bez modlitwy za nawrócenie rządzących jest iluzoryczna. Artykuł nie wspomina o konieczności pokuty za bluźnierstwo wolności religijnej (Syllabus, błąd 77), za odrzucenie prawa Bożego na rzecz prawa człowieka (błąd 56), za ekumenizm (błąd 18). To nie są „negatywne treści”, które należy odcinać, to są **grzechy społeczne, za które cały naród musi pokutować**. Milczenie o tym jest potępieniem.
Historia jako źródło relatywizmu: zaprzeczenie niezmienności dyscypliny kościelnej
Artykuł odwołuje się do św. Franciszka Salezego, by uzasadnić różnorodność duchowości. Jest to klasyczny błąd modernistyczny: przekształcanie dobrego i świętego w względne. Salez, jako Doktor Kościoła, nigdy nie twierdził, że dyscyplina pokutna jest względna. Różnorodność dotyczyła form życia (zakonnego, świeckiego), nie zaś istoty ascetyki, która zawsze obejmowała post, umartwienia i wstrzemięźliwość. Artykuł błędnie przeciwstawia „wspólny mianownik” (przepisy kanoniczne) „osobistej postawie”. W prawdziwym katolicyzmie przepisy kanoniczne są wyrazem wspólnotowej, ofiarny woli Kościoła podążającej za Chrystusem. Ignorowanie ich „dla osobistych okoliczności” jest buntem przeciwko autorytetowi Kościoła, co Pius IX potępia w Syllabusie (błąd 20: „Władza kościelna nie powinna wykonywać swojej władzy bez zgody rządu świeckiego” – analogia: jednostka nie powinna wykonywać dyscypliny pokutnej bez zgody własnego „stanu” czy zdrowia). To jest indywidualizm, który Pius X w Lamentabili potępia jako „pogardę dla autorytetu” (propozycja 7: „Kościół, potępiając błędy, nie ma prawa wymagać od wiernych żadnego z ich strony wewnętrznego uznania”). Artykuł dokonuje dokładnie tego: wymaga tylko „wewnętrznego uznania” wartości pokuty, nie zaś jej zewnętrznego, kanonicznego przejawu.
Psychologizacja zamiast ofiary: nowa duchowość bez krzyża
Głównym celem artykułu jest zastąpienie ofiarności pokuty technikami psychologicznego samoregulowania. Sugeruje się, że zamiast „nie jeść”, należy „myśleć o czymś innym”; zamiast rezygnować z mediów społecznościowych, należy „wypełnić czas lekturą Biblii”. Jest to duchowość **zastępstwa**: zastępuje się cierpienie ofiarnym czytaniem. Katolicka pokuta to nie „zastępowanie” jednej aktywności inną, to dobrowolne przyjęcie cierpienia w unii z ofiarą Chrystusa na Krzyżu. Artykuł całkowicie pomija teologię ofiary przebłagalnej, tak pięknie wyłożoną przez Piusa XI w Quas Primas („Chrystus jako Odkupiciel nabył Krwią Swoją Kościół, a jako Kapłan złożył ofiarę ze Siebie samego”). Pokuta bez ofiary jest pusta. To, co artykuł proponuje, to duchowość „pozytywna”, „budująca”, „wypełniająca” – czyli dokładnie to, czego Pius X potępia w modernizmie: redukcję religii do subiektywnego doświadczenia i moralnego samodoskonalenia (por. Lamentabili, propozycja 26: „Wiara jako przyzwolenie umysłu opiera się ostatecznie na sumie prawdopodobieństw”). W miejsce pewności ofiary Chrystusa, mamy „prawdopodobieństwo” psychologicznego komfortu.
Wnioski: odrzucenie modernistycznej redukcji pokuty
Artykuł z portalu Opoka.org.pl jest symptomaticznym przejawem współczesnej, modernistycznej duchowości, która:
1. **Redukuje pokutę do psychologii**, usuwając jej ofiarny, związek z ofiarą Chrystusa.
2. **Relatywizuje praktyki pokutne**, podporządkowując je indywidualnym okolicznościom i zdrowiu, zamiast wspólnotowemu, obiektywnemu prawu Kościoła.
3. **Pominięcie wymiaru społecznego i politycznego pokuty**, zaprzeczając nauczaniu Piusa XI o konieczności publicznego uznania panowania Chrystusa nad narodem.
4. **Zastępuje ofiarę czytaniem i pozytywnym wypełnianiem czasu**, co jest duchowością bez krzyża.
W świetle niezmiennego magisterium Kościoła sprzed 1958 roku, prawdziwa pokuta to nie tylko „skruszone serce”, ale także dobrowolne przyjęcie cierpienia (post, umartwienia) w unii z ofiarą Chrystusa, jako współpraca w odkupieniu świata, z wyraźnym celem naprawy grzechów własnych i społecznych, oraz jako znak publicznego uznania panowania Chrystusa Króla. Milczenie o tych aspektach jest ciężkim błędem, który prowadzi wiernych w błąd, sugerując, że można być „pokutującym” bez krzyża. Jest to duchowość antychrystowa, która chętnie przyjmuje „pokój Boży” bez ofiary, a więc bez prawdziwego zjednoczenia z Chrystusem cierpiącym.
Za artykułem:
Taki post to żaden post. Czyżby? (opoka.org.pl)
Data artykułu: 20.02.2026
