Streszczenie: Katolicka sieć szpitali Providence Health & Services zgodziła się na ugodę w wysokości 42,7 mln USD w pozwie klasy o zarządzanie planem emerytalnym 401(k). Pozew zarzucał naruszenie federalnego prawa ERISA poprzez przerzucanie kosztów planu na uczestników zamiast na firma. Ugoda, choć bez przyznania się do winy, jest częścią szerszego kryzysu finansowego w katolickich funduszach emerytalnych w USA, w tym upadłości funduszu szpitalnego, za który częściowo odpowiada biskup Edward Scharfenberger. Sprawa ujawnia głęboki rozkład odpowiedzialności w instytucjach katolickich, gdzie dążenie do zysku i unikanie zobowiązań podważa deklarowaną misję „wyrażenia Bożej miłości uzdrawiającej”.
Poziom faktograficzny: Rozkład sprawy i jej rozmiar
Artykuł informuje o ugodzie w pozwie klasy (class-action lawsuit) wniesionym w październiku 2024 r. przez byłego pracownika Victorię Halter i grupę uczestników planu emerytalnego 401(k) firmy Providence Health & Services. Pozew zarzucał, że Providence nie pokrywała właściwie kosztów planu z aktywów firmy, zamiast tego obciążając uczestników „znacznymi” opłatami. Stwierdzono „niewłaściwe, niewierne i nierozważne korzystanie z uprawnień” przy zarządzaniu finansami planu oraz stawianie interesów Providence nad beneficjentami, co stanowiło naruszenie Employee Retirement Income Security Act (ERISA). Ugoda z 13 lutego 2026 r. przewiduje wpłatę prawie 42,7 mln USD, ale Providence zaprzecza „wszelkiej odpowiedzialności” i „wszystkim zarzutom o złe postępowanie”. Ugoda podlega zatwierdzeniu przez sąd.
Sprawa wpisuje się w szerszy kontekst kryzysu emerytalnego w katolickich instytucjach USA. National Catholic Register (grudzień 2025) donosił o setkach milionów dolarów niedoborów w funduszach katolickich. Christian Brothers Services, zarządzający funduszem dla ponad 180 organizacji, ma lukę około 800 mln USD (aktywa 1,55 mld vs zobowiązania 2,35 mld). Dodatkowo, były biskup Albany, Edward Scharfenberger, wniósł o ochronę przed bankructwem po wyroku jury, które uznało go za 10% odpowiedzialnego za upadek funduszu emerytalnego szpitala St. Clare’s, pozostawiając 1100 emerytów bez wypłat (strata 54,2 mln USD).
Poziom językowy: Eufemizmy i unikanie odpowiedzialności
Język artykułu, choć reporterski, oddaje retorykę unikającą odpowiedzialności. Providence mówi o „wyrażaniu Bożej miłości uzdrawiającej” jako misji, ale w pozwie ujawniono „niewłaściwe, niewierne i nierozważne korzystanie z uprawnień”. To nie są przypadkowe błędy administracyjne, lecz świadome działania na szkodę pracowników. Ugoda zawiera klauzulę, że „w żadnym wypadku nie powinna być interpretowana jako przyznanie winy”, co jest standardową formułą prawną, ale w kontekście katolickiej instytucji jest szczególnie haniebną ucieczką od moralnej odpowiedzialności. Biskup Scharfenberger, jako przełożony duchowny, został prawnie obciążony za upadek funduszu szpitala, co pokazuje, że tytuły i stanowiska nie chronią przed konsekwencjami zaniedbań.
Poziom teologiczny: Naruszenie sprawiedliwości społecznej i zaufania
Katolicka instytucja, która deklaruje działanie „jako wyrażenie Bożej miłości uzdrawiającej”, ma bezwzględny obowiązek przestrzegania prawa zarówno boskiego, jak i ludzkiego, zwłaszcza w relacjach z pracownikami. Encyklika Quas Primas Piusa XI (1925) naucza, że królestwo Chrystusa obejmuje „wszystkich ludzi” i że „nie ma w nas władzy, która by wyjęta była z pod tego panowania” (Mf 28:18). Oznacza to, że Providence, jako instytucja katolicka, poddana jest panowaniu Chrystusa we wszystkich aspektach, w tym w zarządzaniu finansami. Złe zarządzanie funduszem emerytalnym, przerzucanie kosztów na pracowników i unikanie odpowiedzialności są sprzeczne z ewangeliczną sprawiedliwością (Mt 25:40) i nauczzeniem św. Jakuba o wierności w małych rzeczach (Jk 1:27).
Ponadto, Syllabus of Errors Piusa IX (1864) potępia błędy dotyczące własności i odpowiedzialności społecznej, choć głównie w kontekście państwa. Jednak zasady sprawiedliwości społecznej są uniwersalne: pracodawca ma obowiązek dbać o dobro pracowników, a nie wyzyskiwać ich. Providence, jako „katolicka” instytucja, powinna być wzorem, a nie przestępcą prawa. Jej działania są bluźnierstwem wobec Bożej miłości, którą deklaruje. Ponadto, biskup Scharfenberger, jako pasterz dusz, miał obowiązek czujności (1 Pt 5:2-3) nie tylko duchowy, ale i materialny wobec funduszu szpitalnego, co zaniedbał, prowadząc do bankructwa i cierpienia emerytów. To jest odrzucenie obowiązku „królowania Chrystusa” w życiu społecznym, o którym mówi Pius XI.
Poziom symptomatyczny: Symptom apostazji i sekularyzacji struktury katolickiej
Ta sprawa nie jest izolowanym przypadkiem, lecz objawem systemowej choroby w strukturach katolickich po soborze watykańskim II. Działanie Providence jak świeckiej korporacji, zaświeconej jedynie retoryką „Bożej miłości”, a w rzeczywistości dążącej do zysku i unikającej odpowiedzialności, jest typowe dla nowej eklezjologii, która podporządkowuje Kościół logice rynkowej. Biskup Scharfenberger, wyświęcony w 1966 r. (po 1958), reprezentuje hierarchię, która utraciła duchowy instynkt i stała się biurokratycznym managerem, a nie pasterzem. Jego osobiste bankructwo po wyroku sądowym jest symbolicznym upadkiem autorytetu biskupiego, który nie strzeże dobra wiernych.
Kryzys funduszy emerytalnych w katolickich diecezjach i instytucjach (Christian Brothers Services) pokazuje, że struktury katolickie stały się finansowo nieodpowiedzialne, a ich „katolickość” sprowadza się do nazwy, nie zaś do praktyki. To owoce modernizmu, który oddzielił wiarę od życia społecznego i gospodarczego. Jak mówi Pius XI w Quas Primas, „gdy Boga i Jezusa Chrystusa usunięto z praw i z państw”, fundamenty władzy i odpowiedzialności zostały zburzone. Providence i podobne instytucje działają tak, jakby Chrystus nie królował w ich finansach – co jest zaprzeczeniem samego istnienia Królestwa Chrystusa na ziemi.
Dodatkowo, fakt, że biskup Scharfenberger został zobowiązany przez sąd cywilny, a nie przez autorytet kościelny, pokazuje całkowite załamanie się dyscypliny kanonicznej i odpowiedzialności przed Bogiem. Kościół nie karze swoich, ale pozostawia ich sądom świeckim – co jest oznaką, że struktury posoborowe utraciły zdolność do samokorekty i stały się częścią świata, a nie znakiem przeciwko niemu.
Za artykułem:
Catholic health provider agrees to $42 million settlement in class-action retirement lawsuit (ewtnnews.com)
Data artykułu: 19.02.2026
