Portal Opoka (18 stycznia 2026) prezentuje komentarz ks. Mariana Machanka MSF do fragmentu Ewangelii o Janie Chrzcicielu, rzekomo ukazujący „przełom” w misji proroka. Autor twierdzi, iż „Jan rozpoznaje w Jezusie Mesjasza, którego zapowiedź nadawała sens jego misji”, co ma prowadzić do tezy o zastąpieniu chrztu wodnego „chrztem Duchem Świętym”. Całość nasycona jest niejasnymi sformułowaniami typu „Duch Boży pozwala nie tylko lepiej rozpoznać wolę Bożą, ale także dodaje mocy”, co stanowi klasyczny przykład modernistycznej redukcji nadprzyrodzoności do subiektywnych doświadczeń.
Ewangelia wyjęta z kontekstu królestwa
Ks. Machinek całkowicie pomija kluczowy kontekst kryzysu mesjańskiego obecny w Janowej Ewangelii. Jak przypomina Papież Pius XI w encyklice Quas primas, „Chrystusowi dano wszelką władzę na niebie i ziemi (Mt 28,18), więc wszystkie narody mają być poddane najsłodszej władzy tego Króla”. Tymczasem komentator redukuje królewską godność Chrystusa do mglistego stwierdzenia o „Tym-Który-Chrzci-Duchem-Świętym”, co stanowi jawną negację społecznego panowania Chrystusa Króla.
Teologiczny zamęt w kwestii Ducha Świętego
Artykuł wprowadza niebezpieczną dwuznaczność co do działania Trzeciej Osoby Trójcy Świętej. Gdy autor pisze: „Duch Boży pozwala nie tylko lepiej rozpoznać to, co tu i teraz jest Bożą wolą”, łamie nauczanie Soboru Trydenckiego (sesja VI, kan. XVI), który stanowczo potępia twierdzenia, jakoby „człowiek bez specjalnego oświecenia Ducha Świętego mógł uwierzyć, mieć nadzieję i miłować, jak należy”. Tożsame z modernizmem pomysły o autonomicznym „rozpoznawaniu woli Bożej” potępił już św. Pius X w dekrecie Lamentabili (propozycja 24).
Niedopowiedzenia o łasce i sakramentach
W tekście brak jakiejkolwiek wzmianki o:
- Łasce uświęcającej jako jedynej drogi do zjednoczenia z Bogiem
- Konieczności przynależności do prawdziwego Kościoła dla otrzymania Ducha Świętego
- Roli kapłaństwa w udzielaniu sakramentów
Tymczasem Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 r. (kan. 737) jednoznacznie stwierdza: „Szafarzem chrztu jest kapłan, jednak w razie konieczności może go udzielić każdy człowiek”. Pominięcie tej zasady służy przemyceniu protestanckiej koncepcji „bezpośredniego dostępu do Ducha”, co zostało potępione przez Piusa VI w konstytucji Auctorem fidei.
Modernistyczny kult subiektywizmu
Szczególnie niebezpieczna jest końcowa teza, jakoby „mistycy określali Ducha Świętego jako 'Duszę naszej duszy'”. Tożsame sformułowania występują w pismach modernistów potępionych w Pascendi (cz. III, rozdz. 3), gdzie „uczucie religijne wypływające z nieświadomości” zastępuje obiektywne prawdy wiary. Św. Robert Bellarmin w dziele De gratia primi hominis wyjaśniał: „Łaska Ducha Świętego nie jest żadnym 'wewnętrznym światłem’, lecz nadprzyrodzoną jakością wlaną w duszę”.
Pomijanie sądu ostatecznego
Najcięższym zaniedbaniem jest całkowity brak eschatologicznej perspektywy. Jan Chrzciciel głosił: „Już siekiera do korzenia drzew jest przyłożona” (Łk 3,9 Wlg), co ks. Machinek zastępuje psychologizującym stwierdzeniem o „radości i dumie mieszającej się z żalem”. To typowy przejaw modernizmu, który – jak zauważył Pius X w Pascendi – „przemilcza sąd ostateczny, by nie niepokoić 'współczesnego człowieka'”.
Naturalistyczna redukcja misji Kościoła
Cały wywód zmierza do wyrugowania instytucjonalnego wymiaru Kościoła. Gdy komentator pisze o „otwarciu dostępu do Ojca niebieskiego poprzez udzielenie człowiekowi Bożego Ducha”, dokonuje heretyckiego rozdzielenia tego, co nierozdzielne. Sobór Florencki (1438-1445) zdefiniował nieomylnie: „Nikomu, choćby nawet przelewał krew za Chrystusa, nie może być odpuszczona wina grzechów, jeśli nie jest zjednoczony z Kościołem katolickim” (DS 714).
Zamach na kapłańskie posłannictwo
W tekście nie pada ani razu słowo „kapłan” czy „sakrament”, choć Jan Chrzciciel wyraźnie wskazywał: „Ja was chrzczę wodą (…) On was chrzcić będzie Duchem Świętym” (Mk 1,8 Wlg). To milczenie odsłania prawdziwy cel posoborowych interpretatorów – zastąpienie obiektywnej łaski sakramentalnej subiektywnymi „doświadczeniami duchowymi”. Jak trafnie zauważył kard. Alfredo Ottaviani w memoriale o Novus Ordo: „Usunięcie wyrażeń takich jak 'łaska uświęcająca’ otwiera drogę do heretyckiego rozumienia sakramentów”.
Podsumowując, komentarz ks. Machanka stanowi klasyczny przykład modernistycznej hermeneutyki, która:
- Rozmywa dogmat o społecznej władzy Chrystusa Króla
- Zastępuje łaskę uświęcającą mglistym „doświadczeniem Ducha”
- Pomija eschatologiczne ostrzeżenia
- Promuje indywidualistyczną duchowość oderwaną od Magisterium
W świetle nieomylnego nauczania Kościoła, tezy prezentowane przez portal Opoka należy uznać za sprzeczne z depozytem wiary i niebezpieczne dla dusz.
Za artykułem:
Koniec misji Jana, początek Ducha: „Ten, który chrzci Duchem Świętym” (opoka.org.pl)
Data artykułu: 18.01.2026
