Portal Tygodnik Powszechny (20 stycznia 2026) wychwala trylogię Karin Lednickiej „Krzywy kościół” jako literacki fenomen, który „odkrywa dla współobywateli Śląsk” i „przywraca pamięć” o zniszczonej przemysłowo Karwinie. Artykuł Zbigniewa Rokity pomija jednak kluczowy wymiar teologiczny tej historii – systematyczne odrzucenie sacrum na rzecz mamony.
Kult ruin zamiast kultu Boga
„Kręgosłup moralny tego przedsięwzięcia literackiego jest wygięty jak ściany kościoła św. Piotra z Alkantary” – powiedziałby katolik świadomy tragicznych implikacji tej opowieści. Portal zachwyca się przechyleniem świątyni o 6,8 stopnia jako turystyczną ciekawostką, podczas gdy ten wymowny symbol ukazuje głębszą prawdę: spoleczność, która pozwoliła, by jej wiara osunęła się pod ciężarem materializmu.
„Władza skazała Karwinę na zagładę w imię «świetlanej przyszłości», która nigdy nie nadeszła” – cytuje Rokita autorkę, nie zauważając, że ta pseudoheroiczna narracja pomija winę lokalnej społeczności. Gdzie był głos proboszcza, gdy decydowano o zniszczeniu miasta? Dlaczego wierni nie bronili domów Bożych z takim zapałem, z jakim później „chodzili jak opętani” po ruinach?
Regionalizm jako substytut religii
Trylogia Lednickiej przedstawiana jest jako „zbiorowe katharsis” dla Ślązaków, co demaskuje smutną prawdę: w miejscu prawdziwej pobożności zbudowano kult ziemi i przemijającej historii. Kiedy 16-latek pyta autorki: „Co mogę zrobić, żeby przestać się wstydzić, że stąd jestem?” – otrzymuje odpowiedź: „Najlepiej zrozumieć miejsce, w którym się żyje”. Gdzie w tym wezwanie do transcendencji? Gdzie nawiązanie do słów św. Pawła: „Nasza zaś ojczyzna jest w niebie” (Flp 3,20)?
„Dzięki lekturze książek Karin sporo osób mieszkających na Karwińsku odkrywa swoje korzenie, zaczyna rozumieć przodków i własną tożsamość” – entuzjazmuje się przewodniczka Tereza Ondrušová. To jawna apoteoza naturalizmu, sprzeczna z ostrzeżeniem Piusa XI: „Gdy Boga i Jezusa Chrystusa usunięto z praw i z państw […] zburzone zostały fundamenty pod tąż władzą” (Quas primas).
Fałszywa nostalgia za światem bez Boga
Opisywany „fenomen Lednickiej” przypomina próbę wskrzeszania trupa przy pomocy literackiego defibrylatora. Kiedy autorka mówi: „Z dětství si pamatuju trvalý pocit, že nikam nepatřím” – zdradza duchową pustkę pokolenia wychowanego w cieniu apostazji. Jej walka o „odzyskane poczucie tożsamości” to klasyczny przykład modernizmu, gdzie uczucia zastępują objawienie, a lokalny folklor – katolicką uniwersalność.
„Ludzie z Pragi nie rozumieją mieszkańców Śląska, a ja chcę walczyć z bohemocentryczną perspektywą” – deklaruje pisarka. Ale gdzie w tej walce miejsce na walkę o dusze? Gdzie nawiązanie do prawdziwej ojczyzny Ślązaków – Kościoła katolickiego, który przecież przetrwał wszelkie zawieruchy dziejowe?
Teologia ruin versus teologia Krzyża
Największe zakłamanie tkwi w samym tytule: kościół nazwany „krzywym” stał się symbolem ruiny, podczas gdy prawdziwy Kościół – mimo wszystkich ludzkich słabości – pozostaje prostą drogą do zbawienia. Kiedy Lednická mówi: „Kościół św. Piotra z Alkantary to pomnik arogancji”, odwraca porządek wartości: to nie świątynia jest winna, ale ci, którzy porzucili ją dla przemysłowego zysku.
Tymczasem prawdziwie katolicka odpowiedź na tragedię Karwiny brzmiałaby: odbudować nie tylko domy, ale przede wszystkim ołtarze; podnieść nie tylko mury, ale przede wszystkim dusze. Dopóki jednak region szuka zbawienia w powieściach zamiast w modlitwie, w turystyce zamiast w sakramentach – jego krzywizna duchowa będzie tylko narastać.
Za artykułem:
„Krzywy kościół”: o czym opowiada największy czeski bestseller (tygodnikpowszechny.pl)
Data artykułu: 20.01.2026
