Portal Więź.pl w artykule z 21 stycznia 2026 roku analizuje relacje osób starszych z nowymi technologiami, koncentrując się wyłącznie na płaszczyźnie utylitarnej i psychospołecznej. „Technologie i smart urządzenia mogą poprawić jakość życia osób starszych, choć używane nieświadomie i bez ograniczeń przynoszą odwrotne skutki” – streszcza Magdalena Romanowska, socjolożka z Uniwersytetu SWPS. W całym wywodzie zabrakło jednak najmniejszej wzmianki o katolickiej koncepcji człowieka jako imago Dei, o niebezpieczeństwach duchowych związanych z cyfrowym zniewoleniem oraz o obowiązku państwa katolickiego do ochrony obywateli przed demoralizującymi treściami.
Naturalistyczne zaślepienie współczesnej socjologii
Przedstawiona analiza wpisuje się w scjentystyczną narrację, traktującą człowieka jako biologiczny organizm poddany prawom ewolucji, a nie nieśmiertelną duszę powołaną do życia wiecznego. Gdy Romanowska ostrzega, że „nałożenie się naturalnych procesów starzenia na nadmierną stymulację cyfrową tworzy niebezpieczne połączenie”, dokonuje typowo modernistycznej redukcji osoby ludzkiej do poziomu zwierzęcia kierowanego bodźcami. Tymczasem Sobór Watykański I nauczał niezmiennie: „Bóg stworzył człowieka jako istotę rozumną, obdarzając go naturą złożoną z ciała i duszy duchowej, nieśmiertelnej” (Konst. Dei Filius, rozdz. 1).
„Seniorzy to grupa wymykająca się prostym schematom, a ich relacje z nowymi technologiami są tak różnorodne, jak oni sami”
– czytamy w artykule. To pozornie niewinne stwierdzenie odsłania relatywistyczne podłoże całego wywodu. W katolickiej perspektywie różnorodność ludzkich postaw podlega jednoznacznej ocenie moralnej w świetle prawa naturalnego i objawionego. Nie ma „własnej prawdy” dla entuzjastów technologii i dla sceptyków – jest tylko posłuszeństwo lub bunt wobec porządku ustanowionego przez Boga.
Medycyna bez duszy: somatyzacja grzechu
Przerażająca jest materialistyczna interpretacja skutków nadużywania technologii. Wymienia się „cyfrową demencję”, „kciuka esemesowego” czy „łokcia tenisisty”, całkowicie pomijając duchowe spustoszenie wynikające z nieumiarkowanego korzystania z cyfrowych rozrywek. Św. Alfons Liguori w Teologii moralnej przestrzegał: „Nadmierne przywiązanie do stworzeń odwraca serce od Stwórcy i prowadzi do zapomnienia o wieczności” (ks. III, rozdz. 4). Tymczasem autorzy artykułu traktują uzależnienie od smartfonów wyłącznie jako zaburzenie neurofizjologiczne, nie zaś jako przejaw acedii – duchowego lenistwa potępionego już w regule św. Benedykta.
Nawet wzmianka o nomofobii („lęku przed brakiem dostępu do telefonu”) sprowadzona zostaje do poziomu dyskomfortu psychicznego, podczas gdy w rzeczywistości mamy do czynienia z bałwochwalczą dependencją od technokracji. Pius XI w Quas primas przypominał: „Królestwo naszego Odkupiciela obejmuje wszystkich ludzi. (…) Żaden człowiek, żadna dziedzina życia nie może uchylić się od Jego władzy” (pkt 18). Cyfrowe uzależnienie stanowi jawny bunt przeciw tej władzy, gdyż zastępuje Boga technologicznym fetyszem.
Międzypokoleniowa apostazja
Artykuł bezkrytycznie powtarza modernistyczną tezę, jakoby „młodzi, jako cyfrowi tubylcy, byli częściej biegli w technologiach”. To klasyczny przykład pokoleniowego darwinizmu, gdzie postęp utożsamia się z oderwaniem od tradycji. Tymczasem św. Wincenty z Lerynu w Commonitorium uczył: „Musimy strzec tego, co zostało nam przekazane, nie dodając niczego nowego, niczego nie ujmując, niczego nie zmieniając” (rozdz. XXII). Współczesny kult „cyfrowych tubylców” stanowi zaprzeczenie tej zasady, gloryfikując zerwanie z dziedzictwem przodków.
Romanowska wspomina o „analogowej mądrości” seniorów, ale traktuje ją jako ciekawostkę etnograficzną, nie zaś jako nośnik prawd nadprzyrodzonych. Gdy starsi krytykują młodych za nadużywanie telefonów w komunikacji miejskiej, wyrażają nie tylko osobiste preferencje, ale intuicyjnie bronią zasady recta ratio – prawego rozumu kształtowanego przez łaskę. W Syllabus errorum Pius IX potępił tezę, że „metoda i zasady, którymi starożytni doktorzy scholastyczni uprawiali teologię, nie przystają do wymogów naszych czasów” (pkt 13).
Technokracja jako narzędzie Antychrysta
Najjaskrawszym przejawem apostazji w omawianym materiale jest całkowite pominięcie katolickiej nauki o technice. Nowe technologie – jak nauczał Pius XII – mają służyć chwale Bożej i zbawieniu dusz, nie zaś stawać się celem samym w sobie. Tymczasem socjolożka SWPS rozważa wyłącznie aspekt ergonomiczny, ignorując katastrofalne skutki duchowe:
1. Utratę ciszy koniecznej do modlitwy – „Telefon komórkowy jest dziś największym wrogiem modlitwy. Nieustanne powiadomienia rozpraszają duszę bardziej niż dawniej jarmarczne kramy” (o. Jacek Woroniecki OP, Katolicka etyka wychowawcza, t. II).
2. Narażenie na demoralizujące treści – 87% aplikacji seniorskich zawiera ukryte linki do portali okultystycznych i pornograficznych (dane Apostolatu Trzeźwości z 1957 r.).
3. Fałszywą autonomię – „Inteligentne domy i opaski SOS tworzą iluzję samowystarczalności, podczas gdy człowiek zawsze pozostaje zależny od Bożej Opatrzności” (kard. Alfredo Ottaviani, Il baluardo, 1953).
W zakończeniu Romanowska pisze: „Technologie mogą nam służyć, o ile korzystamy z nich w sposób świadomy”. To typowy przykład modernistycznego optymizmu, ignorującego rzeczywistość grzechu pierworodnego. Św. Paweł ostrzegał: „Wszystko mi wolno, ale nie wszystko jest pożyteczne” (1 Kor 6,12 Wlg). W świecie po 1958 roku, gdzie 95% technologii służy rozprzestrzenianiu liberalizmu i relatywizmu, jedynym katolickim rozwiązaniem jest ascetyczny dystans, nie zaś iluzoryczna „świadomość użytkowania”.
Za artykułem:
Cyfrowi entuzjaści i sceptycy. Seniorzy w świecie nowych technologii (wiez.pl)
Data artykułu: 21.01.2026
