Redukcja walki duchowej do psychologii: jak współczesna egzegeza zmiękcza Pawełową surowość

1. Faktograficzna dekonstrukcja: łagodność jako wybór stylu, nie obowiązek duchowy

Portal eKAI.pl publikuje opracowanie ks. dr Pawła Laska z Instytutu Nauk Biblijnych KUL, w którym autor analizuje 2 Kor 10,1-18. Główna teza Laska sprowadza się do stwierdzenia, że Paweł, będąc „pokornym i łagodnym” naśladującym Chrystusa, unika surowości w bezpośrednich kontaktach, rezerwując ją dla listów. Laska cytuje przekład Biblii Tysiąclecia i podkreśla, że oskarżyciele Pawła zarzucali mu, iż „listy są groźne i nieubłagane, lecz gdy się zjawia osobiście, jest słaby, a jego mowa nic nie znaczy”. Z tego autor wyciąga wniosek, że Paweł świadomie dostosowwał styl do okoliczności, nie będąc wewnętrznie zmienny.

Ta interpretacja jest factograficznie błędna, ponieważ:

1. Łagodność Pawła nie jest wyborem komunikacyjnym, lecz przejawem woli Chrystusa. W 2 Kor 10,1 Paweł mówi: „upominam was przez cichość i łagodność Chrystusa”. Słowo prautes (łagodność) w greckim oznacza nie słabość, lecz siłę pod kontrolą – cechę władcy, który nie porywa się w gniew, ale ma moc karania (por. Wł 13,4). Św. Augustyn w O Państwie Bożym wyjaśnia, że łagodność Chrystusa „nie jest lenistwem, lecz mądrym oszczędzaniem czasu nawrócenia grzeszników”. Laska pomija to, redukując łagodność do psychologii interpersonalnej.
2. „Słabość” Pawła w obecności to nie brak surowości, lecz strategia miłosierdzia. W 2 Kor 10,2 Paweł mówi: „nie chcę użyć tej surowości, na jaką zamierzam się zdobyć”. To nie jest sprzeczność, lecz oikonomia – taktyka duchowa: najpierw łagodność, by dać czas na nawrócenie, potem surowość, jeśli nieposłuszeństwo trwa. Św. Jan Chrysostom w homilii na 2 Kor 10 podkreśla: „Paweł nie jest jak tchórz, który boi się konfrontacji; on świadomie odkłada karę, by nie zgubić dusz”. Laska traktuje to jako „dychotomię”, podczas gdy w tradycji jest to jedna, spójna strategia miłosierdzia.
3. Walka duchowa nie jest metaforą, lecz rzeczywistym starcia z mocami zła. W 2 Kor 10,3-5 Paweł mówi: „nie prowadzimy walki według ciała, gdyż oręż bojowania naszego nie jest z ciała, lecz ma od Boga moc burzenia twierdz warownych”. Laska nie wyjaśnia, czym są te „twierdze warowne”. Św. Hieronim w komentarzu do 2 Kor 10 wylicza je jako: pychę, herezję, nieuczciwość. Orężem jest wiara, nadzieja, miłość, ale także exkomunikacja (por. 1 Kor 5,4-5). Laska redukuje to do „ukrytych knowań” (w.4), co jest neutralnym, psychologicznym sformułowaniem, podczas gdy w tradycji chodzi o jawne buntownictwo przeciwko apostolskiemu magisterium.

Podsumowując: Laska błędnie przedstawia Pawła jako kogoś, kto „dostosowwał ton” z przyczyn taktycznych. W rzeczywistości Paweł działał z pełnią auctoritas apostolskiej, gdzie łagodność i surowość są dwoma aspektami jednej woli: nawrócenia grzeszników lub ich wykluczenia, jeśli się upierają.

2. Język i retoryka: naturalizm i unikanie kontrowersji

Język Laska jest typowy dla współczesnej egzegezy posoborowej:

• Użycie terminów psychologicznych: „cichość i łagodność Chrystusa” – Laska nie tłumaczy, że to cechy władzy (virtus), a nie tylko stylu komunikacji. Św. Tomasz z Akwinu w Sumie Teologicznej (II-II, q.157) mówi, że łagodność (mansuetudo) jest cnótą moralną, która „kontroluje gniew, ale nie eliminuje sprawiedliwego oburzenia przeciwko grzechowi”. Laska pomija to, traktując łagodność jako unikanie konfliktu.
• Redukcja „oręża” do abstrakcji: „udaremniamy ukryte knowania” – Laska nie mówi, że „knowania” to herezje, a „burzenie twierdz” to demaskowanie błędów doktrynalnych. W Lamentabili sane exitu (1907) Pius X potępia błąd nr 3: „Kościół słuchający współpracuje w taki sposób z nauczającym w określaniu prawd wiary, iż Kościół nauczający powinien tylko zatwierdzać powszechne opinie Kościoła słuchającego”. To jest dokładnie odwrotne: to Kościół nauczający (apostołowie i ich następcy) ma autorytet, a nie wierni, którzy „słuchają”. Laska nie wspomina o tym, że Paweł działał z magisterium apostolskim, które wiąże (Lk 10,16).
• Unikanie słów: herezja, bunt, wykluczenie. W całym opracowaniu Laska nie używa tych terminów, choć 2 Kor 10-13 to najsilniejszy w Nowym Testamencie atak na buntowników („nieposłuszeństwo” w w.6). W Syllabus Errorum (1864) Pius IX potępia błąd nr 23: „Rzymscy papieże i sobory powszechne zboczyły poza granice swoich władzy, uzurpowały prawa książąt i nawet zawiedli w definiowaniu wiary i moralności”. Laska nie widzi, że Paweł broni swej władzy apostolskiej przed podobnymi zarzutami.

Ton Laska jest asekuracyjny, biurokratyczny: „Kto tak sądzi, niech sobie zapamięta”. To język urzędnika, nie apostoła. Paweł mówi: „Pan, który nas osądzi” (w.18). Laska nie podkreśla, że sąd ostateczny jest realny i groźny.

3. Poziom teologiczny: pominięcia i herezje ukryte w łagodności

Laska całkowicie pomija kluczowe doktryny:

1. Autorytet apostolski jest niepodważalny. W 2 Kor 10,8 Paweł mówi: „moc daną nam przez Pana ku zbudowaniu, a nie ku zagładzie”. Ta moc jest ex opere operato – przez sam fakt posłannictwa. Św. Irenaeus z Lyonu w Przeciw herezjom (III,3) pisze: „Apostołowie mają pierwszeństwo w Kościele, bo oni zasiadają na stolicy św. Piotra”. Laska nie wspomina, że Paweł broni swej sedes apostolica przed intruzami. To prowadzi do herezji demokratyzmu w Kościele, potępionej w Syllabus (błąd nr 35: „Definicja soboru narodowego nie dopuszcza późniejszej dyskusji, a władza cywilna może przyjąć tę zasadę za podstawę swoich aktów”).
2. Walka duchowa to walka z herezją. W 2 Kor 10,5 Paweł mówi: „wszelki umysł poddajemy w posłuszeństwo Chrystusowi”. To nie jest psychologiczne „podporządkowanie”, lecz doktrynalne poddanie się prawdzie objawionej. Św. Pius X w Pascendi Dominici gregis (1907) potępia błędów modernistów nr 22: „Dogmaty, które Kościół podaje jako objawione, nie są prawdami pochodzenia Boskiego, ale są pewną interpretacją faktów religijnych”. Laska nie mówi, że „posłuszeństwo Chrystusowi” oznacza przyjęcie całej objawionej prawdy, w tym surowości wobec grzechu.
3. Miara apostolska jest wyznaczona przez Boga, nie przez ludzi. W 2 Kor 10,13-14 Paweł mówi: „nie przekraczamy [słusznej] miary… doszliśmy do was z Ewangelią Chrystusa”. To znaczy: apostołowie mają granice misji wyznaczone przez Chrystusa (tzw. ordo missionalis). Laska nie rozumie tego, bo w nowszej egzegezie „granice” są elastyczne. Św. Pius IX w Syllabus potępia błąd nr 77: „W obecnych czasach nie jest już pożądane, aby religia katolicka była jedyną religią państwa, z wykluczeniem wszystkich innych form kultu”. To jest dokładnie odwrotne: Chrystus jest jedynym Królem, a Paweł ma wyłączność w głoszeniu Ewangelii w danym regionie.
4. Chlubienie się tylko w Panu. W 2 Kor 10,17-18 Paweł cytuje Jr 9,23-24: „Niech się chlubi… w tym, że rozumie i zna Pana”. Laska nie tłumaczy, że „rozumie i zna Pana” oznacza poznanie Jego sprawiedliwości i miłosierdzia, które wymagają surowości wobec grzechu. Św. Tomasz z Akwinu (II-II, q.162, a.6) mówi, że chluba w Panu „nie wyklucza uznania własnych darów, ale przypisuje je Bogu”. Laska redukuje to do „nie dodawania sobie zasług”, co jest banalne. W tradycji chluba w Panu oznacza świadectwo, że moc pochodzi od Niego, nawet gdy się karze grzeszników.

Najcięższym pominięciem Laska jest brak odwołania do królestwa Chrystusa. W Quas Primas (1925) Pius XI pisze: „Królestwo Chrystusa jest przede wszystkim duchowe… wymaga od swych zwolenników… aby zaparli się siebie samych i krzyż swój nieśli”. Paweł w 2 Kor 10-13 właśnie tak postępuje: niesie krzyż (w.1: „cichość i łagodność Chrystusa” to nie słabość, ale moc krzyża). Laska nie widzi, że surowość Pawła wobec Koryntian jest konieczna, bo Królestwo Chrystusa jest zagrożone przez bunt. To jest sedno: bez surowości nie ma Królestwa Chrystusa.

4. Poziom symptomatyczny: współczesna egzegeza jako odbicie apostazji

Interpretacja Laska jest typowa dla współczesnej egzegezy posoborowej, która:

• Relatywizuje autorytet apostolski. Zamiast widzieć w Pawle posłańca z władzą wiązania i rozwiązywania (Mt 16,19), Laska przedstawia go jako „pokornego”, który „prosi” (w.1). To herezja: apostoł nie prosi, ale nakazuje w imieniu Chrystusa (por. 2 Kor 13,10). W Lamentabili sane exitu (1907) Pius X potępia błąd nr 7: „Kościół, potępiając błędy, nie ma prawa wymagać od wiernych żadnego z ich strony wewnętrznego uznania za prawdę orzeczeń przez Kościół wydawanych”. Laska nie wymaga takiego uznania – stąd „prosi”.
• Unika wymiaru sądowego wiary. W 2 Kor 10,6 Paweł mówi: „z gotowością ukarania każdego nieposłuszeństwa, kiedy już wasze posłuszeństwo stanie się doskonałe”. Laska nie tłumaczy, że „ukaranie” (ekdikēsis) to sąd kościelny, który może prowadzić do ekskomuniki. Św. Pius IX w Syllabus potępia błąd nr 63: „Można odmówić posłuszeństwa prawowitym władcom, a nawet zbuntować się przeciw nim”. Laska nie mówi, że bunt w Koryncie to nie tylko „nieposłuszeństwo”, ale zbrodnia przeciwko Kościołowi.
• Redukuje Ewangelię do humanitaryzmu. Dla Laska „budowanie” (w.8) to psychologiczne wspieranie, nie budowanie Kościoła jako społeczeństwa doskonałego. W Quas Primas Pius XI pisze: „Królestwo Chrystusa… wymaga od swych zwolenników… wyrzeczenia się bogactw i dóbr doczesnych”. Laska nie wspomina, że Paweł walczył z bogactwem i pychą Koryntian (2 Kor 10-13 to kontynuacja 2 Kor 8-9 o składkach). To jest redukcja Ewangelii do „miłości” bez sprawiedliwości.
• Ignoruje rolę sakramentów w walce duchowej. Oręż Pawła (w.4-5) to nie tylko słowo, ale także sakramenty, zwłaszcza Eucharystia i pokuta. Św. Augustyn w O Państwie Bożym (XVIII,51) mówi: „Sakramenty są orężem Kościoła przeciwko mocom piekielnym”. Laska nie wspomina o tym, bo współczesna teologia redukuje sakramenty do symboli.

To wszystko jest owocem modernizmu, potępionego przez Piusa X w Pascendi: „Moderniści… uważają, że dogmaty są interpretacją faktów religijnych, a nie prawdą objawioną”. Laska nie mówi, że „posłuszeństwo Chrystusowi” to przyjęcie dogmatów, w tym surowości wobec grzechu.

5. Konfrontacja z niezmienną doktryną: co naprawdę mówi 2 Kor 10?

W świetle przedsoborowego Magisterium:

1. Paweł ma władzę apostolską, która jest niepodważalna. W De Romano Pontifice św. Robert Bellarmin pisze: „Papież ma władkę bezpośrednią od Chrystusa, którą może wykonywać nawet przeciwko oporowi”. Analogia: apostoł ma władzę bezpośrednio od Chrystusa. Paweł nie „prosi”, ale „upomina” (parakaleō – w.1), co oznacza wezwanie z autorytetem.
2. Łagodność nie wyklucza surowości. Św. Tomasz z Akwinu (II-II, q.157, a.4) mówi: „Łagodność jest cnótą, która nie wyklucza gniewu sprawiedliwego”. Paweł jest łagodny, ale gdy trzeba, karze (2 Kor 13,10: „gotów jestem ukarać nieposłuszeństwo”). Laska nie widzi tej dynamiki.
3. Walka duchowa to realne starcie z mocami zła, które objawia się w herezji i buncie. Św. Hieronim w komentarzu do Efezjan 6,10-18 mówi: „Oręż wiary to prawda objawiona, którą Kościół głosi”. Laska redukuje to do „ukrytych knowań”.
4. Miara apostolska jest wyznaczona przez Chrystusa, nie przez ludzi. Św. Irenaeus (Adv. Haer. III,3) mówi: „Apostołowie głosili Ewangelię w całym świecie, ale każdy miał swój region wyznaczony przez Ducha Świętego”. Paweł nie może „przekroczyć miary” (w.14), bo to Chrystus wyznaczył granice. Laska nie rozumie, że to nie jest geograficzna granica, ale granica autorytetu: apostoł nie może być zastąpiony przez intruza.
5. Chluba tylko w Panu oznacza, że wszelkie sukcesy są dziełem Bożym, a nie naszym. Św. Augustyn (De Trinitate, XV,17) mówi: „Każda cnota jest darem Boga, więc chlubić się cnótą to chlubić się Bogiem”. Laska nie mówi, że Paweł chlubi się nie swoimi dziełami, ale mocą Chrystusa, która objawia się w karaniu buntowników.

Najważniejsze: Kolejność. Paweł najpierw łagodzi (w.1), potem grozi (w.2), potem wyjaśnia moc (w.3-6), potem odróżnia się od intruzów (w.12-14), potem mówi o granicach (w.13-16), potem o chlubie w Panu (w.17-18). To jest schemat: misericordia – severitas – auctoritas – distinctio – ordo – laus in Domino. Laska to zmylił, bo widzi tylko „łagodność” i „surowość” jako sprzeczność, podczas gdy to jest jedna spirala duchowa.

6. Wnioski: współczesna egzegeza jako herezja łagodności

Egzegeza Laska jest heretycka, ponieważ:

1. Redukuje autorytet apostolski do psychologii. Paweł nie jest „pokornym” w sensie braku odwagi, ale pokornym wobec Chrystusa, co daje mu odwagę karania. Laska nie rozumie, że pokora nie wyklucza surowości wobec grzechu.
2. Relatywizuje wymiar sądowy Kościoła. „Ukaranie nieposłuszeństwa” (w.6) to nie metafora, ale realna możliwość ekskomuniki. W Canon 188.4 Kodeksu Prawa Kanonicznego (1917) mówi się: „Każdy urząd staje się wakujący… jeśli duchowny publicznie odstępuje od wiary katolickiej”. Buntownicy w Koryncie odstąpili od wiary (2 Kor 11,4: „innego Jezusa, którego my nie głosiliśmy”), więc stracili prawo do nauczania. Laska nie widzi tego.
3. Ignoruje królestwo Chrystusa jako warunek pokoju. W Quas Primas Pius XI mówi: „Pokój spłynie na społeczeństwo, gdy wszyscy uznają panowanie Chrystusa”. Laska nie mówi, że bunt w Koryncie to bunt przeciwko królestwu Chrystusa, więc musi być surowo ukarany.
4. Zastępuje prawdę objawioną „ukrytymi knowaniami”. To jest klasyczny błąd modernistyczny: zamiast herezji – „różnice zdań”, zamiast buntu – „nieporozumienia”. Pius X w Lamentabili potępia błąd nr 23: „Dogmaty są interpretacją faktów religijnych”. Laska nie mówi, że „knowania” to herezje, które trzeba burzyć.

Prawdziwa interpretacja 2 Kor 10,1-18 jest inna: Paweł, pełen łagodności Chrystusa, ma jednak odwagę użyć surowości wobec buntowników, bo jego oręż jest duchowy (wiara, nadzieja, miłość, ale także klątwy – Gal 1,8-9), a jego miara apostolska jest wyznaczona przez Boga. On nie chlubi się sobą, ale mocą Chrystusa, która objawia się w budowaniu Kościoła i niszczeniu twierdz herezji. To jest jedyne, niezmienne nauczanie Kościoła sprzed 1958 roku.

Prawda katolicka: Apostołowie, a za nimi biskupi, mają pełnię władzy wiązania i rozwiązywania (Mt 16,19; Jn 20,23). Łagodność nie wyklucza surowości wobec grzechu, a walka duchowa to realne niszczenie herezji i buntu. Królestwo Chrystusa wymaga publicznego uznania Jego panowania, a buntowników trzeba karać, by nie zarażali innych.

„Niech się chlubi w Panu, kto się chlubi” (2 Kor 10,17). Niech chlubi się mocą Chrystusa, która objawia się w łagodności dla pokornych i w surowości dla pysznych. To jedyna miara.

Za artykułem:
Narodowe czytanie Pisma Świętego 2 Kor 10,1-18: Jak pokorny Apostoł zwycięża buntujących się przeciw niemu?   (ekai.pl)
Data artykułu: 17.02.2026

Podziel się tą wiadomością z innymi.