Recenzja filmu „Wartość sentymentalna” Joachima Triera w „Tygodniku Powszechnym” (24.02.2026) chwali jego „mistrzowskość”, ale krytykuje nadmierną „filmoterapię” i psychologizację. Artykuł promuje sztukę jako środek terapeutyczny do uzdrowienia trauma, redukując ją do emocji i psychiki, bez odniesienia do transcendencji czy królestwa Chrystusa. Taka koncepcja jest sprzeczna z integralną wiarą katolicką, która poddaje wszystkie dziedziny życia panowaniu Jezusa Chrystusa Króla.
Redukcja sztuki do pseudoterapii psychologicznej
Recenzja wychwala film za „współodczuwanie” z bohaterami i „filmoterapię”, sugerując, że sztuka ma uleczyć międzypokoleniowe traumy, syndrom opuszczenia i toksyczne rodzicielstwo. „Trier stara się „nie być Gustavem”… święcie wierzy w odkupienie, uzdrowienie czy wręcz ocalenie poprzez sztukę” – pisze recenzentka. Jest to klasyczny przykład naturalizmu, odrzucającego nadprzyrodzone źródło prawdziwego odkupienia. Jak naucza encyklika Quas Primas Piusa XI, jedynie Chrystus jest Odkupicielem, a Jego królestwo duchowe obejmuje wszystkie dziedziny życia, w tym sztukę: „Królestwo Odkupiciela naszego obejmuje wszystkich ludzi… On jest źródłem zbawienia dla jednostek i dla ogółu”. Sztuka, która nie służy tej prawdzie, jest jedynie luksusową iluzją, a w najlepszym razie humanitaryzmem bez Boga.
Język psychologizujący jako objaw apostazji
Ton recenzji jest nasycony psychologizującym żargonem: „psychologiczne wytrychy”, „trauma międzypokoleniowa”, „odwrócenie ról opiekuńczych”, „filmoterapia”. To słownictwo, pochodzące z współczesnej psychologii popularnonaukowej, całkowicie wyparło klasyczną kategorię grzechu, łaski i odkupienia. W Lamentabili sane exitu św. Pius X potępia błąd, iż „Magisterium Kościoła nie może nawet poprzez definicje dogmatyczne określić właściwego sensu Pisma Świętego” – podobnie, recenzja sugeruje, że sztuka ma autonomiczny, psychologiczny sens, niezależny od objawionej prawdy. Narracja skupia się na emocjach i relacjach, pomijając najważniejsze pytania: grzech, sąd Boży, wieczność. Jest to typowe dla współczesnego „kultu jednostki”, gdzie artysta (ojciec-narcyz w filmie) staje się quasi-bogiem, a jego dzieło – środkiem do samousprawiedliwienia.
Teologiczne błędy: brak Króla i transcendencji
Film i jego recenzja całkowicie pomijają panowanie Chrystusa nad sztuką. W Quas Primas papież Pius XI naucza: „Jeżeli więc teraz nakazaliśmy czcić Chrystusa – Króla całemu światu katolickiemu, pragniemy przez to zaradzić potrzebom czasów obecnych… gdyż Boga i Jezusa Chrystusa usunięto z praw i z państw”. Recenzja natomiast wychwala film za to, że „łatwo rozpoznać siebie w tej historii”, czyli za immanentny, egocentryczny wymiar. To jest właśnie „zeświecczenie” potępione w Syllabusie błędów Piusa IX (punkt 77): „W obecnych czasach nie jest już pożądane, aby religia katolicka była jedyną religią państwa”. Sztuka, która nie wyznaje publicznie Chrystusa jako Króla, służy raczej demonowi pychy i samouwielbienia. Recenzentka docenia „wirtuozerię” formalną, ale milczy o moralnym wymiarze dzieła – czy służy ono chwale Bożej, czy tylko estetycznej satysfakcji artysty i widza.
Symptomat: owoce soborowej rewolucji i modernizmu
„Wartość sentymentalna” i jej entuzjastyczna recenzja są typowymi produktami postsoborowej „kultury”, która przyjęła modernizm. Jak potępiał św. Pius X w Lamentabili, błąd polega na tym, że „Kościół słuchający współpracuje w taki sposób z nauczającym w określaniu prawd wiary, iż Kościół nauczający powinien tylko zatwierdzać powszechne opinie Kościoła słuchającego”. W kinie posoborowym „słuchający” (widz, krytyk) staje się sędzią nad prawdą, a sztuka dostosowuje się do jego psychicznych potrzeb, a nie do niezmiennego dogmatu. Film, jak pisze recenzja, jest „wysokoartystycznym produktem” dla festiwali i platform streamingowych – to komercjalizacja sztuki, odległa od chrześcijańskiego ideału piękna jako odbicia Bożej doskonałości. Milczenie o sakramentach, modlitwie, ofierze – to najcięższe oskarżenie. Sztuka, która nie prowadzi do Boga, jest idolem, a jej „terapia” – fałszywą pocieszką dla dusz odłączonych od źródła życia.
Konkluzja: konieczność powrotu do tradycji
„Wartość sentymentalna” i jej recenzja są przejawem głębokiej apostazji: sztuka zredukowana do psychoterapii, bez Boga, bez królestwa Chrystusa. W świetle Quas Primas, jedynym lekarstwem na „rany współczesności” jest uznanie panowania Jezusa Chrystusa w sztuce. Prawdziwa sztuka katolicka, jak wielkie dzieła przedsoborowe, nie jest „wykalkulowaną filmoterapią”, ale odbiciem wiecznych prawd wiary, prowadzącym do zbawienia. Należy odrzucić współczesny, modernistyczny kunszt na rzecz tradycyjnej, duchowej sztuki, która – jak naucza papież Pius XI – „przyczyni się do oskarżenia tego publicznego odstępstwa, któremu z wielką szkodą dla społeczeństwa dało początek zeświecczenie”.
Za artykułem:
„Wartość sentymentalna”: łatwo rozpoznać siebie w tej historii (tygodnikpowszechny.pl)
Data artykułu: 24.02.2026
