Portal National Catholic Register (25 maja 2026) publikuje komentarz Jacoba Goodwina, neurologa, zatytułowany „The Little Mermaid’s Wager: When AI Speaks for Us”, w którym autor — powołując się na encyklikę uzurpatora Leona XIV Magnifica Humanitas — analizuje zagrożenia płynące z masowego wykorzystania sztucznej inteligencji w pisaniu tekstów medycznych, akademickich i codziennej korespondencji. Goodwin porównuje rezygnacji z własnego głosu do postaci Małej Syrenki Andersena, która wymienia swój głos na nogi. Artykuł porusza prawdziwy problem — utratę osobistego wyrazu w dobie automatyzacji — lecz czyni to w ramach dyskursu pozbawionego prawdziwego fundamentu teologicznego, na gruncie filozofii człowieka zredukowanej do psychologii i antropologii naturalistycznej, bez nawiązania do pełnej prawdy o człowieku jako istocie stworzonej na obraz i podobieństwo Boże.
Streszczenie faktograficzne: co artykuł mówi, a co pomija
Jacob Goodwin, neurolog praktykujący w Minnesocie, opisuje swoje doświadczenie z narzędziami AI do notatkach medycznych. Narzędzie to nagrywa wizytę pacjenta, generuje zorganizowane podsumowanie historii choroby oraz syntetyzuje zalecenia i plany leczenia. Lekarz weryfikuje treść, wprowadza drobne poprawki, podpisuje dokument i przechodzi do następnego pacjenta. Goodwin przyznaje, że narzędzie oszczędza czas i jest merytorycznie poprawne, lecz odczuwa wewnętrzny sprzeciw: „My medical opinion on complex neurological illnesses was being relayed to my colleagues under my signature, in words I did not write.” Po kilku tygodniach powrócił do samodzielnego pisania notatek.
Artykuł porusza pytanie o to, co tracimy, gdy pozwalamy maszynam pisać za nas — w medycynie, prawie, edukacji, korespondencji. Goodwin argumentuje, że pisanie jest aktem ludzkim, który ujawnia część duszy i osobowości, a AI może jedynie podsumowywać dane, nie zaś komunikować myśli jako myśli. Powołuje się na encyklikę Magnifica Humanitas uzurpatora Leona IV, cytując słowa o głowie jako „defining element of every encounter with others”. Wreszcie odwołuje się do słów św. Pawła z 1 Tes 5,21: „test everything and hold fast to what is good” — i wzywa do ostrożnego, selektywnego korzystania z technologii.
Poziom faktograficzny: prawda o AI i prawda o człowieku
Należy oddać sprawiedliwości autorowi: diagnoza, którą stawia, jest trafna w swoim zakresie naturalnym. Rzeczywiście, powierzanie maszynie aktu pisania — a więc aktu intelektualnego i wolicjonalnego — wiąże się z ryzykiem utraty osobistego zaangażowania, pogłębienia myśli i odpowiedzialności za własne słowa. W medycynie, gdzie notatka jest wyrazem sądu klinicznego, przeniesienie tego sądu na maszynę jest szczególnie niebezpieczne — nie tylko z powodu błędów, ale z powodu erosji habitus intelektualnego, nawyku krytycznego myślenia, który jest warunkiem właściwej praktyki zawodowej.
Jednakże artykuł, mimo trafnej intuicji, pozostaje na powierzchni zjawiska. Nie dociera do sedna sprawy, bo nie dysponuje kategoriami teologicznymi niezbędnymi do pełnego zrozumienia, czym jest człowiek, czym jest język, i czym jest grzech. Goodwin widzi symptom — utratę głosu — ale nie rozpoznaje choroby, która tę utratę wywołuje.
Poziom językowy: ton pobożnego laika bez fundamentu
Język artykułu jest poprawny, przemyślany, miejscami piękny. Goodwin pisze z autentycznym wzruszeniem, z troską o jakość ludzkiej komunikacji. Słowa „Our voices and words are sacred. They are ours, and they are echoes of Him who gave them to us” brzmią pięknie — ale co one znaczą w kontekście artykułu? „Him” jest tu Bogiem rozumianym abstrakcyjnie, bez konkretnej tożsamości. Nie ma w tym zdaniu ani słowa o Chrystusie, ani o Kościele, ani o łasce uświęcającej, ani o grzechu pierworodnym, który zniekształca ludzki intelekt i wolę. To jest język czysto naturalny — humanistyczny w swojej istocie, choć ubrany w katolicką frazykę.
Charakterystyczne jest, że jedynym cytatem biblijnym w artykule jest zdanie z 1 Tesalonicensów 5,21 — „test everything and hold fast to what is good” — cytowane bez kontekstu eschatologicznego, w którym Paweł go umieścił (ostrzeżenia przed nadejściem Dnia Pańskiego). Brak cytatów z Ewangelii, z Listów Pawła o Ciele Chrystusa, z Księgi Mądrości. Brak nawiązań do nauki katolickiej o człowieku jako imago Dei. Artykuł mówi o „sacralności głosu” bez zdefiniowania, skąd ta sacralność pochodzi i do czego prowadzi.
Poziom teologiczny: echo Logosu bez Logosu
Goodwin pisze: „The epics of Homer, the letters of Paul and the plays of Shakespeare are a record of words and stories that concretize human speech and express an echo of the Logos, the Word Made Flesh, in whose image men speak and compose.” To zdanie jest teologicznie ważne — ale w kontekście artykułu pozostaje dekoracją intelektualną, nie fundamentem. Autor nie wyciąga z niego konsekwencji. Skoro człowiek mówi na obraz Logosu — Słowa Wcielonego, Jezusa Chrystusa — to utrata własnego głosu jest nie tylko problemem psychologicznym czy zawodowym, lecz aktem zdrady własnego powołania. Człowiek jest stworzony, by mówić prawdę — bo Bóg jest Prawdą („Ego sum via, veritas et vita” — J 14,6). Gdy oddaje swój głos maszynie, nie tylko traci wygodę — traci możliwość uczestnictwa w boskim akcie komunikacji prawdy.
Św. Tomasz z Akwinu w Summa Theologiae (I, q. 93, a. 4) nauczał, że człowiek jest obrazem Boga przede wszystkim przez swój intelekt — zdolność poznania prawdy i wyrażania jej w słowie. Akt pisania, jako akt intelektualny, jest więc aktem analogia entis — uczestnictwem w boskiej racjonalności. AI, jako maszyna, nie posiada intelektu w sensie metafizycznym — posiada jedynie algorytmy statystyczne, które imitują wzorce językowe bez zrozumienia ich treści. Pozwolenie, by maszyna „pisała za nas”, jest więc nie tylko lenistwem — jest redukcją człowieka do poziomu maszyny, odwróceniem porządku stworzenia, w którym człowiek panuje nad rzeczami, a nie rzeczy nad człowiekiem.
Pius XI w encyklice Quas Primas (1925) nauczał, że Chrystus Król panuje nad wszystkimi stworzeniami, w tym nad intelektem i wolą człowieka: „Trzeba więc, aby Chrystus panował w umyśle człowieka, którego obowiązkiem jest z zupełnym poddaniem się woli Bożej przyjąć objawione prawdy i wierzyć silnie i stale w naukę Chrystusa; niech Chrystus króluje w woli, która powinna słuchać praw i przykazań Bożych”. Oddanie aktu pisania maszynie — aktu, który powinien być aktem panowania intelektu nad materią — jest więc aktem buntowniczym wobec Królewskiej władzy Chrystusa nad umysłem ludzkim.
Poziom symptomatyczny: artykuł jako symptom apostazji posoborowej
Artykuł Goodwina jest symptomatyczny dla całego dyskursu katolickiego w strukturach okupujących Watykan. Autor widzi problem — i to zasługuje na uznanie — ale nie potrafi go zrozumieć w pełni, bo dysponuje jedynie narzędziami intelektualnymi dostarczonymi przez system, który od półwiecza prowadzi duchową degenerację wiernych. Artykuł powołuje się na encyklikę uzurpatora Leona XIV — człowieka, który zasiadł na tronie Piotrowym nielegalnie, jako następca linii uzurpatorów od Jana XXIII — i traktuje ją jako autorytet moralny. To jest symptom schizmy: wierny katolik, działający w dobrej wierze, nie potrafi rozpoznać, że źródło, do którego się odwołuje, jest poza prawdziwym Kościołem Katolickim.
Brak w artykule jakiegokolwiek nawiązania do sakramentalnego życia jako fundamentu ludzkiego działania jest równie symptomatyczny. Goodwin mówi o „sacralności głosu”, ale nie mówi o sakramencie pokuty, w którym głos człowieka — wyznanie grzechów — jest aktem ostatecznie ważniejszym niż jakakolwka notatka medyczna. Nie mówi o Eucharystii, w której Słowo staje się Ciałem i Krwią, a ludzkie słowa modlitwy stają się uczestnictwem w Ofierze Chrystusa. Nie mówi o łasce uświęcającej, która jedyna może przywrócić człowiekowi zdolność do autentycznego mówienia prawdy. Artykuł jest więc typowym produktem „kościoła” Nowego Adwentu — mówi o wartościach chrześcijańskich, ale poza Źródłem tych wartości.
Mała Syrenka bez Chrystusa — alegoria bez nadziei
Porównanie Goodwina do Małej Syrenki Andersena jest trafne — ale autor nie dociera do jego pełnego znaczenia. Syrenka w baśni Andersena nie tylko traci głos — traci możliwość komunikacji z księciem, którego kocha, i ostatecznie — w oryginale — nie zdobywa duszy nieśmiertelnej, lecz rozpływa się w pianę morską. To jest alegoria człowieka, który oddaje swoją istotę za iluzję — i traci wszystko.
W katolickim rozumieniu, człowiek, który oddaje swój głos maszynie, ryzykuje nie tylko utratę umiejętności intelektualnych, lecz utratę możliwości wypowiadania aktu wiary. „W sercu bowiem wierzy się ku sprawiedliwości, a w ustach wyznaje się ku zbawieniu” (Rz 10,10). Głos ludzki jest narzędziem wyznania — wiary, pokuty, miłości. Gdy oddajemy go maszynie, nie tylko łatwimy sobie pracę — osłabiamy swoją zdolność do wyznawania prawdy.
Prawdziwa odpowiedź na kryzys, który opisuje Goodwin, nie jest jedynie indywidualnym „powrotem do pisania własnych notatek” — choć i to jest słuszne. Prawdziwa odpowiedź to powrót do Chrystusa, do sakramentów, do prawdziwego Kościoła Katolickiego, w którym łaska Boża przywraca człowiekowi zdolność do autentycznego myślenia, mówienia i działania. Bez tego fundamentu, nawet najlepsze intencje — jak te Goodwina — pozostają na powierzchni, bo nie mają korzeni w Źródle Życia.
Konkluzja: głos należy do Boga
Artykuł Jacoba Goodwina jest szczerym i wartościowym głosem w dyskusji o sztucznej inteligencji — ale jest głosem człowieka, który nie zna pełnej prawdy o sobie samym. Widzi zagrożenie, ale nie widzi lekarstwa. Mówi o „sacralności głosu”, ale nie wie, skąd ta sacralność pochodzi. Powołuje się na encyklikę uzurpatora, nie wiedząc, że Stolica Piotrowa jest pusta od 1958 roku.
Prawda jest taka, że głos ludzki należy do Boga — stworzony na obraz Logosu, odkupiony Krwią Chrystusa, uświęcany łaską sakramentalną. Każdy akt mówienia i pisania powinien być aktem uczestnictwa w boskiej komunikacji prawdy. AI może być narzędziem — ale narzędziem, które służy człowiekowi, a nie zastępuje go. Aby człowiek mógł właściwie korzystać z jakichkolwiek narzędzi, potrzebuje przede wszystkim łaski Bożej, ważnych sakramentów i wierności prawdziwemu Kościołowi Katolickowi — temu, który trwa w niezmiennym Magisterium sprzed 1958 roku, a nie w strukturach okupujących Watykan.
„In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum” (J 1,1). Słowo jest Bogiem. Nasze słowa są tylko echem Tego Słowa. Nie oddajmy tego echa maszynie — bo stracimy nie tylko wygodę, ale i siebie.
Za artykułem:
The Little Mermaid’s Wager: When AI Speaks for Us (ncregister.com)
Data artykułu: 25.05.2026
