Felieton Olgi Drendy z „Tygodnika Powszechnego” (9 czerwca 2026) podąża za modnym motywem pracy bez sensu, cytując Davida Graebera i badania socjologiczne, by w końcu zawisnąć w naturalistycznej próżni, w której jedyną odpowiedzią na kryzys sensu jest poczucie „ulotnej umowy” o własnej przydatności. Artykuł ten, choć z pozoru rzeczowy, staje się bolesnym świadectwem duchowej bankructwa świata, który odrzucił Królestwo Chrystusa i zostawił ludzi z pytaniem o sens istnienia bez jedynego, który może dać odpowiedź.
Redukcja człowieka do „balastu” – demaskacja antropologii bez Boga
Olga Drenda otwiera swój felieton od przytoczenia badania, według którego „aż jedna trzecia Polaków uważa, że praca, którą wykonują, jest niepotrzebna”. Cytuje Stefana Czarnowskiego i jego książkę „Ludzie zbędni w służbie przemocy”, by następnie przejść do Tomasza Rakowskiego i jego opisu zdegradowanych pracowników zamkniętych zakładów przemysłowych. Całość utrzymana jest w tonie socjologicznej obserwacji, która – paradoksalnie – potwierdza to, czego katolicka nauka mówiła od wieków: poza Chrystusem człowiek nie może znaleźć prawdziwego sensu swojej pracy i istnienia.
Drenda pisze: „Nie da się wytyczyć granic pracy «potrzebnej». Gdybyśmy wykonali ćwiczenie z redukcji do naprawdę podstawowych potrzeb, musielibyśmy uznać, że praca większości z nas jest nadmiarowa”. To zdanie, wygłoszone z tonem niemal triumfalnego odkrycia, jest w istocie banalnym stwierdzeniem, które wynika z całkowitego pominięcia wymiaru nadprzyrodzonego ludzkiej egzystencji. Gdy człowieka sprowadza się do jednostki gospodarczej, do „pracownika” czy „klienta”, oczywiście jego działalność staje się w dużej mierze zbędna – bo świat, który odrzuca Boga, odrzuca również cel, dla którego człowiek został stworzony.
Pius XI w encyklice Quas Primas (1925) nauczał wprost: „Gdy Boga i Jezusa Chrystusa usunięto z praw i z państw i gdy już nie od Boga, lecz od ludzi wywodzono początek władzy, stało się iż zburzone zostały fundamenty pod tąż władzą, gdyż usunięto główną przyczynę, dlaczego jedni mają prawo rozkazywać, drudzy zaś mają obowiązek słuchać”. Artykuł Drendy jest dowodem na tę tezę: świat, który usunął Chrystusa z życia publicznego i prywatnego, nie potrafi już odpowiedzieć na pytanie o sens pracy, bo usunął źródło wszelkiego sensu.
Język gospodarczy jako substytut języka zbawienia
Analiza językowa felietonu ujawnia całkowite zdominowanie słownictwa ekonomicznego i socjologicznego. Mówi się o „branżach”, „usługach”, „dochodzie pasywnym”, „hazardzie”, „zatrudnieniu”, „prestiżu” i „zarobku”. Słowo „praca” pojawia się dziesiątki razy, ale nigdy nie zostaje ona osadzona w kontekście teologicznym. Brak jakiejkolwiek wzmianki o tym, że praca ludzka ma sens dopiero wtedy, gdy jest zjednoczona z Ofiarą Chrystusa na Krzyżu, gdy służy nie tylko zaspokojeniu potrzeb doczesnych, ale przede wszystkim zbawieniu duszy i chwale Bożej.
Drenda przytacza wiersz Juliana Tuwima „Wszyscy dla wszystkich” i pisze: „bardzo chcemy wierzyć, że dla każdego zajęcia jest miejsce pod wielkim dachem nieba”. To zdanie brzmi wzruszająco, ale jest pozbawione jakiejkolwiek treści katolickiej. „Wielki dach nieba” to metafora świecka, humanistyczna, która nie wymienia ani Chrystusa, ani Kościoła, ani sakramentów, ani życia wiecznego. To jest dokładnie ten sam naturalizm, który św. Pius X w encyklice Pascendi Dominici gregis (1907) demaskował jako herezję modernistyczną: redukcja wiary do uczucia, redukcji pracy do ekonomii, redukcji życia do zaspokajania „pragnień” i „potrzeb”.
W Lamentabili sane exitu (1907) Święte Oficjum potępiło jako błąd propozycję nr 58: „Nie należy uważać za obowiązek, aby moralność była zgodna z naturą i otrzymywała moc wiążącą od Boga”. Artykuł Drendy, nie wprost, ale swoją całą strukturą logiczną, wpisuje się w ten błąd: praca jest oceniana wyłącznie przez pryzmat użyteczności ekonomicznej, a nie przez pryzmat prawa Bożego i powinności chrześcijańskiej.
Betania bez Chrystusa – praca bez ofiary
Największym przemilczeniem artykułu jest całkowity brak nadprzyrodzonego wymiaru pracy ludzkiej. Drenda pisze o „pracy bez sensu” Graebera, o poczuciu bycia „balastem”, o „ludziach zbędnych” Czarnowskiego – ale ani razu nie pojawia się postać Jezusa Chrystusa, który jako człowiek pracował jako cieśla w Nazarecie, który na Kalwarii dokonał największej Pracy w historii świata – Ofiary Krzyżowej za grzechy ludzkości.
Św. Paweł Apostoł pisał do Kolosan: „Wszystko, cokolwiek czynicie, z serca czyńcie, jako dla Pana, a nie dla ludzi, wiedząc, że od Pona otrzymacie nagrodę dziedzictwa. Służcie Panu Chrystusowi!” (Kol 3,23-24 Wlg). To jest jedyna odpowiedź na kryzys sensu pracy: nie redukcja do „podstawowych potrzeb”, nie „dochód pasywny”, nie „hazard”, lecz zjednoczenie każdej chwili pracy z Ofiarą Chrystusa. Praca, która nie jest ofiarowana Bogu, rzeczywiście jest bez sensu – bo jest pracą dla ziemi, a nie dla nieba.
Pius XI w Quas Primas podkreślał: „Chrystusowi Panu dana jest wszelka władza na niebie i na ziemi: skoro ludzie najdroższą Krwią Jego odkupieni, nowym jakby prawom poddani zostali Jego panowaniu: skoro wreszcie panowanie Jego całą naturę ludzką obejmuje, jasną jest rzeczą, że nie ma w nas władzy, która by wyjęta była z pod tego panowania”. Artykuł, który mówi o pracy bez odniesienia do tego panowania, jest artykułem o pracy w próżni – i właśnie dlatego nie może zaoferować żadnej prawdziwej odpowiedzi na pytanie o sens.
Symptomatyczne opisywanie faktów bez podkreślenia najważniejszej treści
Drenda pisze o „terroryzowaniu ludzi wizją permanent underclass” i o „megalomańskich firmach” promujących automatyzację. Sugeruje, że przyszłość należy do „hakerów” i „specjalistów ds. złomowania robotów”. To jest wizja świata, w którym człowiek jest jedynie czynnikiem produkcji, zdatnym do wymiany na maszynę. To jest wizja świata bez Chrystusa Króla – i właśnie dlatego jest wizją beznadziejną.
Brak w artykułie jakiegokolwiek nawiązania do nauki społecznej Kościoła, do encykliki Rerum Novarum Leona XIII, do Quas Primas Piusa XI, do nauczania o godności pracy ludzkiej jako uczestnictwa w dziele stworzenia – to nie jest zwykłe pominięcie. To jest systemowe przemilczenie, które wynika z faktu, że „Tygodnik Powszechny” jest częścią struktury posoborowej, która zredukowała katolicyzm do moralnego humanitaryzmu i nie jest już w stanie mówić o nadprzyrodzonych prawdach.
W Quanto Conficiamur Moerore (1863) bł. Pius IX pisał: „Nie mogą się zatem zbyt wysoko chwalić swoim wyznaniem ci, którzy zwracają uwagę na wspólny początek i jedność gatunku ludzkiego, a pomijają jedyną drogę zbawienia, którą jest Kościół katolicki”. Artykuł Drendy pomija tę drogę całkowicie – i w zamian oferuje czytelnikowi „ulotną umowę” o własnej przydatności oraz perspektywę zarobku bez zatrudnienia.
Apoteoza zmysłowości i utrata wizji wieczności
Drenda pisze: „Powiedzmy: branża urody, ciastkarstwa albo projektowania gadżetów – wszystkie podnoszą jakość życia i czynią je lepszym, lecz bez nich da się żyć, choć z pewnością przykrzej i smutniej”. To zdanie, pozornie niewinne, ujawnia całą filozofię artykułu: jakość życia mierzona jest komfortem zmysłowym, a nie życiem w łasce Bożej. „Przykrzej i smutniej” – to jest najgorsze, co artykuł potrafi powiedzieć o świecie bez branży urody. Nie ma tu ani słowa o tym, że prawdziwe szczęście nie zależy od gadżetów, że smutek wynikający z braku dóbr materialnych może być ofiarowany Bogu i zamieniony w radość duchową, że ubóstwo materialne bywa środkiem do zbawienia.
Pius IX w Syllabus Errorum (1864) potępił jako błąd propozycję nr 58: „Nie ma żadnych innych sił poza tymi, które tkwią w materii, a cała prawość i doskonałość moralności polegać powinna na gromadzeniu i pomnażaniu bogactw wszelkimi możliwymi sposobami oraz w zaspokajaniu przyjemności”. Filozofia artykułu Drendy, choć nie wprost, wpisuje się w ten błąd: świat mierzony jest przez pryzmat dóbr materialnych, a brak tych dóbr jest jedyną przyczyną „smutnego” życia.
Krytyczne pytanie do „Tygodnika Powszechnego”
Czy redakcja „Tygodnika Powszechnego”, publikując felieton o kryzysie sensu pracy, celowo przemilcza o jedynym źródle sensu – Chrystusie Królu i Jego Królestwie? Czy to wynik nieświadomości, czy też celowego dążenia do utrwalania czytelnika w naturalistycznej iluzji, że sens życia można znaleźć w ekonomii, socjologii czy „ulotnej umowie” o własnej przydatności?
W świetle encykliki Pascendi Dominici gregis Piusa X, która potępia redukcję wiary do uczucia i życia duchowego do spraw doczesnych, każde takie przemilczenie jest formą apostazji. Artykuł nie służy zbawieniu dusz, lecz utrwalaniu ich w przekonaniu, że pytanie o sens pracy i życia można rozstrzygnąć bez Boga – co jest kłamstwem, które rodzi tylko rosnącą falę depresji, samobójstw i duchowej pustki, którą obserwujemy we współczesnym świecie.
Prawdziwy sens pracy znajduje się tylko tam, gdzie Chrystus Król panuje niepodzielnie – w umyśle, woli i sercu człowieka, który ofiarowuje każdy swój trud Najświętszej Ofierze. Tam, a nie w felietonach „Tygodnika Powszechnego”, dusza znajduje prawdziwe ukojenie i odpowiedź na pytanie o sens swojego istnienia.
Za artykułem:
Czy wiecie, jak to jest pracować bez sensu? (tygodnikpowszechny.pl)
Data artykułu: 09.06.2026
