Portal Opoka (22 czerwca 2026) publikuje tekst Jakuba Jałowiczora, który w sposób zaskakująco otwarty — jak na medium związane ze środowiskiem posoborowym — analizuje polsko-ukraiński kryzys dyplomatyczny wywołany odebraniem Orderu Orła Białego przez prezydenta Karola Nawrockiego Wołodymyrowi Zełenskiemu. Autor nie unika trudnych pytań o kult UPA, zbrodnię wołyńską i polską politykę wobec Ukrainy. Jednakże cały artykuł, mimo pozornej odwagi w podejściu do tematu, pozostaje uwięziony w naturalistycznym paradygmacie politycznym, całkowicie oderwany od duchowego kontekstu, w jakim jedynie można zrozumieć i rozwiązać konflikt między narodami. Tekst traktuje pojednanie jako kalkulację polityczną, a nie jako akt łaski Bożej i pokuty sakramentalnej. To jest jego fundamentalny i nieodwracalny błąd.
Polityka bez Chrystusa — naturalistyczna analiza duchowej rzeczywistości
Artykuł Jałowiczora zaczyna się od rzeczowego opisu kryzysu: prezydent Karol Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego, co spowodowało najpoważniejsze od lat spięcie między Polską a Ukrainą. Autor słusznie diagnozuje, że poprzedni rząd polski dopuścił do narastania problemu z kultem UPA, nie stawiając jasnych warunków w zamian za pomoc. To jest obserwacja faktograficznie trafna i godna uznania. Jednakże cały tok rozumowania autora pozostaje na poziomie polityki realnej, geostrategii i emocji społecznych — jakby nie istniał porządź nadprzyrodzony, jakby Chrystus nie był Królem narodów, a Kościół nie posiadałby władzy i obowiązku prowadzić dusz do zbawienia.
Pius XI w encyklice Quas Primas (1912) nauczał: „Królestwo Odkupiciela naszego obejmuje wszystkich ludzi — jak o tym mówi nieśmiertelnej pamięci Poprzednik nasz, Leon XIII — 'Panowanie Jego mianowicie nie rozciąga się tylko na same narody katolickie lub na tych jedynie, którzy przez przyjęcie chrztu według prawa do Kościoła należą, chociaż ich błędne mniemania sprowadziły na bezdroża albo niezgoda od miłości oddzieliła, lecz panowanie Jego obejmuje także wszystkich niechrześcijan, tak, iż najprawdziwiej cały ród ludzki podlega władzy Jezusa Chrystusa'”. Artykuł nie zawiera nawet śladu tej prawdy. Polska i Ukraina nie są traktowane jako narody, które — niezależnie od swojego aktualnego stanu wiary — podlegają panowaniu Chrystusa i powinny szukać pokości w Jego Królestwie, lecz jako podmiody czysto polityczne, których stosunki regulują interesy, emocje i gesty dyplomatyczne.
„Rana bez opatrunku” — diagnoza bez lekarstwa
Jałowiczor pisze w sposób przejmujący o „ranie sprzed kilkudziesięciu lat, nieopatrzonej, a jedynie schowanej pod koszulą, która spokojnie sobie ropiała”. To trafna metafora, ale autor nie dociera do sedna sprawy. Rana, o której mówi, nie jest tylko polityczna czy historyczna — jest przede wszystkim duchowa. Zbrodnia wołyńska, mordy na ludności polskiej, kult Bandery i UPA — to są owoce grzechu, apostazji i odrzucenia Chrystusa. A jedynym lekarstwem na rany duszy — zarówno indywidualnej, jak i zbiorowej — jest łaska Boża płynąca z sakramentów świętych, a zwłaszcza z sakramentu pokuty i Najświętszej Ofiary Mszy Świętej.
Św. Pius X w encyklice Pascendi Dominici gregis (1907) ostrzegał przed modernistami, którzy redukują wiarę do subiektywnego przeżycia i eliminują z niej porządek nadprzyrodzony. Artykuł Jałowiczora, mimo że dotyczy polityki, nie religii, jest napisany w duchu tego samego naturalizmu: wszystko dzieje się w porządku doczesnym, a porządek duchowy jest albo pominięty, albo traktowany jako prywatna sprawa jednostki, nie zaś jako fundament życia publicznego i międzynarodowego.
Pojednanie bez pokuty — iluzja polityczna
Autor kończy tekst wezwaniem do „pracy na lata”: badań, ekshumacji, upamiętniania Ukraińców ratujących Polaków i doceniania tych, którzy nie akceptują kultu UPA. Są to czyny słuszne w porządku naturalnym, ale bez wymiaru sakramentalnego pozostają niewystarczające. Prawdziwe pojednanie między narodami nie polega na gestach dyplomatycznych czy naciskach politycznych, lecz na wzajemnym przyznaniu się do grzechów, pokucie i zjednoczeniu z Ofiarą Chrystusa na Kalwarii.
W encyklice Quas Primas Pius XI wyjaśniał: „Chrystus króluje nie tylko w umysłach, ale i w sercach, i w ciałach, które stają się 'zbroją sprawiedliwości Bogu’ (Rz 6,13)”. Bez tego królowania Chrystusa w sercach Polaków i Ukraińców — bez prawdziwej pokuty, bez sakramentalnego życia, bez Mszy Świętej sprawowanej według wiecznego mszału św. Piusa V — wszelkie próby pojednania będą jedynie kalkulacją polityczną, a nie aktem łaski.
Milczenie o Kościele — najcięższe oskarżenie
Najbardziej symptomatyczne w artykułie jest to, czego nie ma. Nie ma ani słowa o roli prawdziwego Kościoła katolickiego w procesie pojednania. Nie ma wezwania do modlitwy za nawrócenie obu narodów. Nie ma przypomnienia, że jedynym źródłem prawdziwego pokoju jest Chrystus, a nie dyplomacia. Nie ma ostrzeżenia, że struktury posoborowe — w tym te, z którymi powiązany jest portal Opoka — nie są w stanie zaoferować duchowego uzdrowienia, bo same cierpią na duchową próżnię.
Artykuł cytuje kazanie o. Jacka Salija OP z 2019 roku, w którym dominikanin mówi o „dwóch filarach pojednania polsko-ukraińskiego”. Jednakże nawet to kazanie, w kontekście posoborowym, pozostaje w sferze humanitaryzmu i psychologii, nie dochodząc do sedna: że pojednanie jest możliwe tylko w Chrystusie, przez Jego Kościół, w sakramencie pokuty i Najświętszej Eucharystii.
Pięścią w stół — ale w którym kierunku?
Prezydent Karol Nawrocki, zdaniem autora, „postawił sprawę jasno: nie akceptujemy kultu UPA i nie udajemy, że go nie ma”. To jest gest godny uznania w porządku naturalnym. Jednakże bez duchowego fundamentu — bez powrotu obu narodów do Chrystusa Króla, bez prawdziwej pokuty i bez sakramentalnego życia — ten gest pozostanie jedynie aktem politycznym, a nie aktem sprawiedliwości i miłosierdzia.
Pius IX w encyklice Quanto Conficiamur Moerore (1863) nauczał: „Eternal salvation cannot be obtained by those who oppose the authority and statements of the same Church and are stubbornly separated from the unity of the Church and also from the successor of Peter, the Roman Pontiff”. Bez prawdziwego Kościoła — bez ważnych sakramentów, bez Mszy Trydenckiej, bez biskupów i kapłanów wyświęconych według przedsoborowych obrzędów — nie ma prawdziwego uzdrowienia dla dusz, a tym samym nie ma prawdziwego pojednania dla narodów.
Artykuł Jałowiczora, mimo pozornej odwagi w podejściu do tematu, jest kolejnym przykładem duchowego bankructwa środowisk, które — zamiast prowadzić do Źródła Życia — pozostawiają czytelnika w naturalistycznej iluzji, że ludzka solidarność i polityczne gesty mogą zastąpić łaskę Bożą. To nie wina autora, który działa w dobrej wierze, ale wina systemu, który nie jest w stanie dostrzec, że poza Chrystusem i Jego prawdziwym Kościołem nie ma uzdrowienia — ani dla jednostek, ani dla narodów.
Za artykułem:
Pięścią w stół. Zmiana podejścia Ukraińców do UPA to praca na lata (opoka.org.pl)
Data artykułu: 22.06.2026
