Portal „Tygodnik Powszechny” (10 lutego 2026) prezentuje wywiad z Jean-Michelem Oughourlianem, neuropsychiatrą propagującym teorię mimetyczną René Girarda. Artykuł oferuje naturalistyczną analizę ludzkich konfliktów, redukującą duchowe zmagania do mechanizmów neuronalnych i rywalizacji o status społeczny. Pomija przy tym fundamentalne prawdy katolickiej antropologii, opartej na objawieniu Bożym i nauczaniu Magisterium.
Naturalistyczne zawężenie ludzkiej kondycji
Oughourlian twierdzi, że „rywalizacja to najstraszniejsza rzecz, jaka może się nam przydarzyć”, jednakże jego diagnoza ogranicza się wyłącznie do płaszczyzny psychospołecznej. Teoria mimetyczna, przedstawiona jako uniwersalny klucz do zrozumienia ludzkich zachowań, całkowicie pomija:
Rzeczywistość grzechu pierworodnego jako źródła wszelkich konfliktów (Rdz 3,1-24), konieczność łaski uświęcającej do przezwyciężenia egoizmu oraz nadprzyrodzone przeznaczenie człowieka do zjednoczenia z Bogiem (Sobór Trydencki, sesja VI, kan. 1-33).
Redukcja ludzkich pragnień do „neuronów lustrzanych” stanowi współczesną wersję błędu pelagiańskiego, sugerującego możliwość samozbawienia poprzez techniki psychologiczne. Jak nauczał św. Pius X w Lamentabili sane: „Dogmaty, które Kościół podaje jako objawione, nie są pewną interpretacją faktów religijnych, którą z dużym wysiłkiem wypracował sobie umysł ludzki” (potępienie propozycji 22).
Kozioł ofiarny versus Ofiara przebłagalna
Girardowska koncepcja „kozła ofiarnego” zostaje w artykule przeciwstawiona chrześcijaństwu w sposób karykaturalny. Podczas gdy Chrystus – jedyna prawdziwa Ofiara przebłagalna – „raz jeden ofiarował samego siebie na zgładzenie grzechów wielu” (Hbr 9,28 Wlg), Oughourlian proponuje terapię polegającą na „zejściu z huśtawki rywalizacji” poprzez świadomość mechanizmów psychologicznych.
To typowo modernistyczne pomieszanie porządków ukazuje bankructwo antropologii oderwanej od łaski. Pius XI w encyklice Quas primas jednoznacznie wskazywał: „Nadzieja trwałego pokoju dotąd nie zajaśnieje narodom, dopóki jednostki i państwa wyrzekać się będą i nie zechcą uznać panowania Zbawiciela naszego”.
Polityka bez Krzyża
Próba zastosowania teorii mimetycznej do analizy konfliktu rosyjsko-ukraińskiego ujawnia kolejną sprzeczność. Oughourlian stwierdza: „Cyryl nie zdaje sobie sprawy, że jest więźniem mimetycznej rywalizacji”, jednakże nie proponuje żadnego obiektywnego kryterium moralnego dla oceny działań wojennych.
Katolicka nauka społeczna zawsze głosiła, że pokój jest dziełem sprawiedliwości (Iz 32,17 Wlg), realizowanej w świetle prawa naturalnego. Pominięcie tej zasady na rzecz relatywizującej psychoanalizy stanowi klasyczny przykład modernistycznej ucieczki od odpowiedzialności doktrynalnej.
Teologia versus psychologia
Najjaskrawszym przejawem apostazji intelektualnej w artykule jest stwierdzenie: „Dobra relacja terapeutyczna polega na tym, że jeśli klient spróbuje sam sobie pomóc, to ja jako terapeuta jestem po to, by go w tym wesprzeć”. Ta autosoteriologiczna wizja całkowicie ignoruje:
- Konieczność łaski Bożej do prawdziwego uzdrowienia (J 15,5)
- Sakrament pokuty jako jedyny pewny środek uwolnienia od grzechu (Sobór Trydencki, sesja XIV)
- Modlitwę i ascezę jako narzędzia walki duchowej (Mt 17,20)
Psychologia interindywidualna okazuje się więc kolejną gnostycką próbą zastąpienia nadprzyrodzonego porządku łamy naturalistycznymi technikami samozbawienia.
Kryzys współczesnej psychiatrii
Opisane przez Oughourliana praktyki terapeutyczne odsłaniają głęboki kryzys współczesnej medycyny. Sugestia, że „psychiatra może stać się kolejną ofiarą neurozy pacjenta”, stanowi zaprzeczenie podstawowej zasady katolickiej etyki zawodowej:
„Lekarz jest sługą życia, nie zaś arbitrem śmierci” (Pius XII, Allocutio ad medicos, 13 września 1952).
Brak wzmianki o roli sumienia, obowiązku odmowy współpracy ze złem czy konieczności formacji duchowej lekarzy ukazuje całkowite zerwanie z chrześcijańską tradycją medyczną.
Ku prawdziwemu uzdrowieniu
W przeciwieństwie do naturalistycznych miraży teorii mimetycznej, Kościół katolicki oferuje pełną diagnozę ludzkiej kondycji i skuteczne lekarstwo:
- Uznanie rzeczywistości grzechu pierworodnego (Rdz 3,1-24)
- Potrzebę Odkupienia przez Krzyż Chrystusowy (Kol 1,20)
- Łaskę sakramentalną jako źródło prawdziwej przemiany (J 1,16)
- Naśladowanie Chrystusa jako jedyny model doskonałości (Mt 11,29)
„Nie masz w żadnym innym zbawienia” (Dz 4,12 Wlg) – ta niezmienna prawda stanowi jedyną skuteczną odpowiedź na mimetyczne konflikty opisywane przez Oughourliana. Wszelkie próby pominięcia Krzyża w analizie ludzkich dramatów kończą się jedynie pogłębieniem duchowej niewoli.
Za artykułem:
Jak zejść z huśtawki rywalizacji, by odzyskać spokój i zdrowie psychiczne (tygodnikpowszechny.pl)
Data artykułu: 10.02.2026
